E-mail: Şifre :
Haberler
Makale detayını görebilmek için Lütfen Üye olunuz...!

Serbest Meslek Kazanc Beyanı

 

SERBEST MESLEK

KAZANÇLARI

VERGİ REHBERİ

 

İÇİNDEKİLER

1. GİRİŞ............................................................................................................. 1

2. SERBEST MESLEK FAALİYETİ VE SERBEST MESLEK KAZANCI............. 1

3. SERBEST MESLEK ERBABLARI................................................................. 2

4. SERBEST MESLEK KAZANCININ TESPİTİ................................................. 3

5. SERBEST MESLEK KAZANCININ TESPİTİNDE HASILATTAN

İNDİRİLECEK GİDERLER........................................................................... 3

6. SERBEST MESLEK KAZANÇLARINDA VERGİ TEVKİFATI......................... 5

7. SERBEST MESLEK ERBABININ TUTACAĞI DEFTER................................ 5

8. SERBEST MESLEK ERBABININ KULLANACAĞI BELGELER.................... 6

9. İŞYERİ KİRA ÖDEMELERİNİN BELGELENDİRİLMESİ............................... 7

10. SERBEST MESLEK KAZANÇLARINDA İSTİSNALAR............................... 7

11. SERBEST MESLEK KAZANÇLARINDA GEÇİCİ VERGİ............................ 9

12. SERBEST MESLEK KAZANÇLARININ BEYANI VE BEYANNAME

ÜZERİNDE YAPILACAK İNDİRİMLER...................................................... 10

12.1. Sigorta Şirketlerine ve Bireysel Emeklilik Sistemine Ödenen

Katkı Payları.........................................................................................11

12.2. Eğitim ve Sağlık Harcamaları..............................................................12

12.3. Sakatlık İndirimi....................................................................................12

12.4. Bağış ve Yardımlar...............................................................................12

12.4.1. Sınırlı İndirilecekler..................................................................12

12.4.2. Sınırsız İndirilecekler................................................................13

12.5. Sponsorluk Harcamaları......................................................................13

12.6. Araştırma ve Geliştirme Harcamaları...................................................13

12.7. Doğal Afetler İle İlgili Ayni ve Nakdi Bağışlar.......................................14

12.8. Türkiye Kızılay Derneğine Makbuz Karşılığı Yapılan

Nakdi Bağış ve Yardımlar....................................................................14

12.9. İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti Ajansına Yapılan

Bağış, Yardım ve Sponsorluk Harcamaları.........................................14

12.10. Diğer Kanunlara Göre Tamamı İndirilecek Bağış ve Yardımlar.........14

13. ZARAR MAHSUBU................................................................................... 15

14. BEYANNAMENİN VERİLME ZAMANI İLE BEYANNAMENİN

VERİLECEĞİ YER..................................................................................... 15

15. VERGİNİN ÖDENME ZAMANI İLE VERGİNİN ÖDENECEĞİ YER........... 16

16. YILLIK BEYANNAMEYE EKLENECEK BELGELER................................. 16

17. 2010 YILI GELİRLERİ İÇİN GEÇERLİ OLAN

GELİR VERGİSİ TARİFESİ....................................................................... 17

18. SERBEST MESLEK KAZANCININ BEYANINA İLİŞKİN ÖRNEKLER...... 17

VERGİNİZİ ÖDEYEBİLECEĞİNİZ ANLAŞMALI BANKALAR......................... 23

 

 

 

 

 

1. GİRİŞ

Bu rehber, Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından benimsenen mükellef

odaklı hizmet anlayışının gereği olarak, serbest meslek faaliyetinde bulunan

mükelleflere vergilendirme sürecinde ödev ve yükümlülüklerine ilişkin olarak

genel bilgiler vermek amacıyla hazırlanmıştır.

2010 yılında serbest meslek kazancı elde eden mükelleflerin

vergilendirilmesine yönelik olarak hazırlanan bu rehberde, serbest meslek

kazancının tanımı, özellikleri, tespiti ve serbest meslek kazancından

indirilebilecek giderler ile serbest meslek kazancının yıllık beyanname ile

beyanına ilişkin örneklere yer verilmiştir.

 2. SERBEST MESLEK FAALİYETİ VE SERBEST MESLEK KAZANCI

Serbest meslek faaliyeti, sermayeden çok şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki

bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari niteliği olmayan işlerin işverene bağlı

olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılmasıdır.

Her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek

kazancıdır.

Tahkim işleri dolayısıyla hakemlerin aldıkları ücretler ile kollektif, adi komandit

ve adi şirketler tarafından yapılan serbest meslek faaliyeti neticesinde doğan

kazançlar da, serbest meslek kazancıdır.

Serbest meslek faaliyetinin bir işverene tabi olarak yapılması halinde ücret

geliri elde edilmiş olur.

 

Örnek: Muayenehanesinde hasta kabul eden bir doktorun, ilmi veya mesleki

bilgiye ve ihtisasa dayanan bu faaliyeti, serbest meslek faaliyetidir. Ancak, bu

doktor ayrıca bir özel hastane işletmekte ise, Türk Ticaret Kanunu ve Gelir

Vergisi Kanunu’nda özel hastane işletmek ticari faaliyet sayıldığından, bu faaliyet

sonucunda elde edilen kazanç “ticari kazanç” olacaktır. Bu kişi yıllık gelir vergisi

beyannamesini verirken doktorluk faaliyetinden elde ettiği kazancı serbest meslek

kazancı, özel hastanecilik faaliyetinden elde ettiği kazancı ise ticari kazanç olarak

beyan edecektir.

Örnek: Bir şirkette sigortalı olarak çalışan avukatın çalıştığı şirketten elde

ettiği gelir ücret, aynı avukatın çalıştığı şirket haricinde üçüncü kişilere ait

hukuki işlemleri takip etmek suretiyle elde ettiği kazanç serbest meslek kazancı

olacaktır.

 3. SERBEST MESLEK ERBABLARI

Serbest meslek faaliyetini mutad meslek halinde ifa edenler, serbest meslek

erbabıdır.

Aşağıda yer alan işleri yapanlar da serbest meslek erbabı sayılmaktadırlar.

³³ Gümrük komisyoncuları, bilumum borsa ajan ve acenteleri, noterler,

noterlik görevini ifa ile mükellef olanlar,

³³ Bizzat serbest meslek erbabı tarifine girmemekle beraber serbest meslek

erbabını bir araya getirerek teşkilat kurmak veya bunlara sermaye temin

etmek suretiyle veya sair suretlerle serbest meslek kazancından hisse

alanlar,

³³ Dava vekilleri, müşavirler, kurumlar ve tüccarlarla serbest meslek

erbabının ticarî ve meslekî işlerini takip edenler ve konser veren müzik

sanatçıları,

³³ Vergi Usul Kanunu’nun 155 inci maddesinde belirtilen şartlardan en

az ikisini taşıyan ebe, sünnetçi, sağlık memuru, arzuhalci, rehber gibi

mesleki faaliyette bulunanlar,

³³ Serbest meslek faaliyetinde bulunan kollektif ve adi şirketlerde ortaklar,

adi komandit şirketlerde komandite ortaklar.

 
4. SERBEST MESLEK KAZANCININ TESPİTİ

Bir hesap dönemi içinde serbest meslek faaliyeti karşılığı olarak tahsil

edilen para ve ayınlar ile diğer suretlerle sağlanan ve para ile temsil edilebilen

menfaatlerden bu faaliyet dolayısıyla yapılan giderler indirildikten sonra kalan

fark serbest meslek kazancıdır.

Müşteri veya müvekkilinden, serbest meslek faaliyeti ile ilgili olmak üzere

para ve ayın şeklinde alınan gider karşılıkları da serbest meslek kazancına ilave

edilir.

Amortismana tabi iktisadi kıymetlerin satılması halinde, alınan bedel ile

bunların envanter defterinde kayıtlı değerleri arasındaki müspet fark kazanca

ilave edilir.

Vergi, resim, harç, keşif, şahitlik, bilirkişilik ve ekspertiz gibi hususlara

harcanmak üzere müşteri veya müvekkilden alınan ve tamamen bu hususlara

harcanan para ve ayınlar serbest meslek kazancı sayılmaz.

Serbest meslek erbabı için, nakden tahsil edilmemiş olmasına rağmen,

aşağıda belirtilen bazı haller de tahsil olarak kabul edilmektedir.

³³ Serbest meslek erbabının haberdar olması şartıyla; kendi adına, kamu

müessesesine, icra dairesine, bankaya, notere veya postaya para

yatırılması tahsil hükmündedir.

³³ Serbest meslek kazancı olarak doğan alacağın başka bir şahsa temliki

veya müşterisine olan borcu ile takası da tahsil hükmündedir.

Biletle girilen yerlerde faaliyette bulunan dar mükellefiyete tabi serbest

meslek erbabı diledikleri takdirde, bilet bedelleri tutarından, bu bedellere dahil

resimler düşüldükten sonra kalan miktarın yarısı safi kazanç sayılmak suretiyle

vergilendirilirler.

 5. SERBEST MESLEK KAZANCININ TESPİTİNDE

HASILATTAN İNDİRİLECEK GİDERLER

Serbest meslek kazancının tespitinde hasılattan indirilecek giderler

şunlardır:

³³ Mesleki kazancın elde edilmesi ve devam ettirilmesiyle ilgili genel

giderler,

İkametgahlarının bir kısmını iş yeri olarak kullananlar, ikametgah için

ödedikleri kiranın tamamı ile ısıtma ve aydınlatma gibi diğer giderlerin yarısını

indirebilirler.

 
Örnek: Kira ile oturduğu dairenin bir odasını avukatlık bürosu olarak kullanan

bir avukat ödediği 30.000 TL tutarındaki kiranın tamamını, ısıtma, aydınlatma ve

su için ödediği 7.500 TL’nin ise yarısını yani (30.000 + 3.750 =) 33.750 TL’yi

kazancından indirebilecektir.

İş yeri kendi mülkü olanlar kira yerine amortismanı, ikametgâhı kendi mülkü

olup bunun bir kısmını işyeri olarak kullananlar amortismanın yarısını gider

yazabilirler.

³³ Hizmetli ve işçilerin iş yerinde veya iş yerinin müştemilatındaki iaşe ve

ibate giderleri, tedavi ve ilaç giderleri, sigorta primleri ve emekli aidatı

(bu primlerin ve aidatın geri alınmamak üzere Türkiye’de kain sigorta

şirketlerine veya emekli ve yardım sandıklarına ödenmiş olması ve emekli

ve yardım sandıklarının tüzel kişiliği haiz bulunmaları şartıyla) ile demirbaş

olarak verilen giyim giderleri.

³³ Mesleki faaliyetle ilgili seyahat ve ikamet giderleri, (Seyahat maksadının

gerektirdiği süre ile sınırlı olmak şartıyla).

³³ Mesleki faaliyette kullanılan tesisat, demirbaş eşya ve envantere dahil

taşıtlar için Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre ayrılan amortismanlar,

³³ Kiralanan veya envantere dahil olan ve işte kullanılan taşıtların giderleri,

(Taşıt giderlerinden kasıt genel olarak taşıtların tamir, bakım, yakıt gibi

giderleridir.)

³³ Alınan mesleki yayınlar için ödenen bedeller,

³³ Mesleki faaliyetin ifası için ödenen mal ve hizmet alım bedelleri,

³³ Serbest meslek faaliyetleri dolayısıyla emekli sandıklarına ödenen giriş

ve emeklilik aidatları ile mesleki teşekküllere ödenen aidatlar,

³³ Mesleki kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için ödenen meslek,

ilan ve reklam vergileri ile iş yerleriyle ilgili ayni vergi, resim ve harçlar,

³³ Mesleki faaliyetle ilgili olarak kanun, ilam ve sözleşmeye göre ödenen

tazminatlar.

Her türlü para cezaları ve vergi cezaları ile serbest meslek erbabının

suçlarından doğan tazminatlar gider olarak indirilemez.

Ayrıca Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkındaki Kanun

hükümlerine göre ödenen cezalar, gecikme zamları ve faizleri de

gelir vergisi matrahından ve gelir unsurlarından indirilemez.

 6. SERBEST MESLEK KAZANÇLARINDA VERGİ TEVKİFATI

Serbest meslek faaliyetiyle uğraşanlara (Noterlere serbest meslek

faaliyetlerinden dolayı yapılan ödemeler hariç) yapılan ödemeler esnasında

ödemeyi yapanlar tarafından gelir vergisi tevkifatı yapılması gerekir.

Vergi tevkifatı;

³³ Müellif, mütercim, heykeltraş, hattat, ressam, bestekar, bilgisayar

programcısı ve mucitlerin ve bunların kanuni mirasçılarının şiir, hikaye,

roman, makale, bilimsel araştırma ve incelemeleri, bilgisayar yazılımı,

röportaj, karikatür, fotoğraf, film, video band, radyo ve televizyon senaryo

ve oyunu gibi eserlerini gazete, dergi, bilgisayar ve internet ortamı, radyo,

televizyon ve videoda yayınlamak veya kitap, CD, disket, resim, heykel ve

nota halindeki eserleri ile ihtira beratlarını satmak veya bunlar üzerindeki

mevcut haklarını devir ve temlik etmek veya kiralamak suretiyle elde

edilen kazançlar istisnasından yararlananlardan %17,

³³ Dar mükelleflerden telif ve patent satışından dolayı %20,

³³ Diğer serbest meslek kazançlarında %20,

oranında yapılmaktadır.

Serbest meslek faaliyetiyle uğraşanlara yapılan ödeme esnasında yapılan

kesinti bir ön vergileme olup, bu kesinti yıllık beyannamede hesaplanan vergiden

mahsup edilecektir. Mahsubu yapılan kesinti tutarı, beyannamede hesaplanan

vergiden fazla olduğu takdirde, vergi dairesince mükellefe yazı ile bildirilir ve

mükellefin tebliğ tarihinden itibaren bir yıl içinde müracaatı üzerine kendisine

iade edilir.

 7. SERBEST MESLEK ERBABININ TUTACAĞI DEFTER

Serbest meslek erbabı “Serbest Meslek Kazanç Defteri” tutmak zorundadır.

Hekimler diledikleri takdirde, serbest meslek kazanç defterinde yer alması

gereken bilgileri protokol defterinde göstermek şartıyla, ayrıca serbest meslek

kazanç defteri tutmayabilirler. Noterlerin, noterlik görevini ifa ile mükellef olanların

ve borsa acentelerinin resmi defterleri, kazanç defteri yerine geçtiğinden ayrıca

serbest meslek kazanç defteri tutmaları gerekmemektedir.

Kollektif, adi komandit ve adi şirketler de mesleki kazançlarını “Serbest

meslek kazanç defteri” üzerinden tespit ederler. Bu şirketlerin bilanço esasına

göre tuttukları defterler serbest meslek kazancı defteri yerine geçer.

 

Serbest meslek kazanç defterine işlemlerin günü gününe kaydedilmesi

zorunludur. İşlemlerin günü gününe deftere kayıt edilmemesi veya yoklama ve

incelemeye yetkili olanlara istendiğinde ibraz edilmemesi halinde her tespit için

özel usulsüzlük cezası kesilir.

 8. SERBEST MESLEK ERBABININ KULLANACAĞI

BELGELER

Serbest meslek faaliyetinde bulunan serbest meslek erbabı, mesleki

faaliyetlerine ilişkin her türlü tahsilatı için iki nüsha serbest meslek makbuzu

düzenlemek ve bir nüshasını müşteriye vermek, müşteri de bu makbuzu istemek

ve almak zorundadır.

Bununla beraber, 2008 yılında yapılan düzenleme ile serbest meslek erbabı

olarak faaliyette bulunan doktor, diş hekimi ve veteriner hekimlerin işyerlerinde

kredi kartı ile yapacakları tahsilatlarda POS cihazı kullanma zorunluluğu getirilmiş

olup, bu cihazlarla düzenlenecek POS fişleri hekimler tarafından yürütülen serbest

meslek faaliyetlerinde Vergi Usul Kanunu uyarınca düzenlenmiş “Serbest Meslek

Makbuzu” olarak kabul edilmektedir.

Ayrıca, yapılan bir düzenleme ile de diş hekimleri tarafından verilen hizmetler

karşılığında ödemenin kredi kartı kullanılarak yapılması durumunda POS fişi ile

birlikte Serbest Meslek Makbuzunun da düzenlenebilmesine izin verilmektedir.

Hizmet bedelinin kredi kartı kullanılmaksızın ödenmesi durumunda, POS

cihazının kullanılması söz konusu değildir. Bu durumda, mükelleflerin bedelini

kredi kartı kullanılmaksızın (nakit, çek, havale vb. olarak) tahsil ettikleri hizmetler

için Vergi Usul Kanununa göre serbest meslek makbuzu düzenlemeleri ve bir

nüshasını da müşteriye vermeleri gerekmektedir.

Pos cihazı bulundurma ve kullanma zorunluluğuna uymayan hekimlerden,

POS cihazlarını iş yerlerinde bulundurmayan veya iş yerinde bulundurmakla

beraber gerekli şartları taşımayan cihazları kullandıkları tespit edilenlere, özel

usulsüzlük cezası kesilir.

 9. İŞYERİ KİRA ÖDEMELERİNİN BELGELENDİRİLMESİ

Bakanlığımıza verilen yetkiye istinaden işyeri kiralamalarında miktar sınırlaması

olmaksızın kira ödemelerinin 01.11.2008 tarihinden itibaren banka veya Posta

ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen belgelerle tevsik

edilmesi zorunluluğu getirilmiştir.

İşyeri kirasının, müşteriden alınan çek ile ödemesinin yapılması durumunda

çekin elden kiralayan kişiye ciro edilmesi ve bu kişinin bankadan çeki tahsil

etmesi ile tevsik şartı yerine getirilmiş sayılır.

Banka veya Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü aracı kılınmak

suretiyle, para yatırma veya havale, çek veya kredi kartı gibi araçlar kullanılmak

suretiyle yapılan tahsilat ve ödemeler karşılığında dekont veya hesap bildirim

cetvelleri düzenlendiğinden bu belgeler tevsik edici belge kabul edilecektir.

Bankaların internet şubeleri üzerinden yapılan ödeme ve tahsilatlar da aynı

kapsamdadır.

Getirilen zorunluluklara uymayanlara kesilecek ceza, serbest meslek

erbapları hakkında tespit edilenler hakkında o yıl için belirlenen özel usulsüzlük

cezası miktarından az olmamak üzere her bir işlem için bu işleme konu tutarın

%5’idir. Bu ceza kiracı ve kiralayana ayrı ayrı uygulanır.

 10. SERBEST MESLEK KAZANÇLARINDA İSTİSNALAR

OO Telif Hakkı ve İhtira Beratı Kazanç İstisnası:

Telif hakkı kazancı ve ihtira beratı sahiplerinin istisnadan yararlanabilmelerinin

şartları aşağıda belirtilmiştir:

³³ İstisnadan müellif, tercüman, heykeltraş, hattat, ressam, bestekar,

bilgisayar programcısı, mucitlerin kendileri ve kanuni mirasçıları

yararlanabilir.

³³ Telife konu olan eserlerin, şiir, hikaye, roman, makale, bilimsel araştırma

ve incelemeleri, bilgisayar yazılımı, röportaj, karikatür, fotoğraf, film,

video band, radyo ve televizyon senaryo ve oyunu gibi nitelikte olması

gerekir.

³³ Eserlerin gazete, dergi, bilgisayar ve internet ortamı, radyo, televizyon

ve videoda yayınlamak veya kitap, CD, disket, resim, heykel ve nota

halindeki eserleriyle ihtira beratlarını satmak veya bunlar üzerindeki

mevcut haklarını devir ve temlik etmek veya kiralamak suretiyle gelir elde

edilmesi gerekir.

Örnek: Yazdığı öyküleri gazeteye satan bir yazarın elde ettiği gelir serbest

meslek kazancı olup, istisna kapsamındadır. Fakat bu işin aynı gazetede kadrolu

çalışarak yapılması durumunda, bu faaliyet karşılığında alınan bedel ücret

olacaktır.

Ancak, bir hizmet akdi ile herhangi bir işverene bağlı bulunan kişiler bu

hizmet akdinin kapsamı dışında meydana getirdikleri eserlerin satışından, bu

eser üzerinde mevcut hakların devir ve temlikinden veya kiraya verilmesinden

kazanç elde ederlerse, bu kazançlar da istisnadan yararlanır.

OO Sergi ve Panayır İstisnası

Dar mükellefiyete tabi (Türkiye’de yerleşmiş olmayan) olanların hükümetin

izniyle açılan sergi ve panayırlarda yaptıkları serbest meslek faaliyetlerinden elde

ettikleri kazançlar gelir vergisinden istisna edilmiştir.

OO Teşvik Ödülü İstisnası

İlim, fen ve güzel sanatların gelişmesini ve memleket bakımından faydalı olan

diğer iş ve faaliyetleri teşvik amacıyla serbest meslek erbaplarına verilen ödüllerin

miktarları ne olursa olsun gelir vergisinden istisna edilmiştir.

 11. SERBEST MESLEK KAZANÇLARINDA GEÇİCİ VERGİ

Serbest meslek kazancı elde eden mükellefler cari vergilendirme döneminin

gelir vergisine mahsup edilmek üzere, üçer aylık dönemler halinde tespit edilecek

kazançları üzerinden %15 geçici vergi öderler.

Noterlik görevini ifa ile mükellef olanlar bu işlerden sağladıkları kazançlar için

geçici vergi ödemezler.

Geçici vergi, takvim yılının üçer aylık dönemleri itibariyle hesaplanan serbest

meslek kazancı üzerinden hesaplanır.

Aynı dönem içinde tevkif edilmiş olan gelir vergisi, hesaplanan geçici vergiden

mahsup edilir ve kalan tutar ödenir.

İlgili hesap döneminin üçer aylık dönemlerine ilişkin olarak ödenen geçici

vergi yıllık beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilir.

Ödenmeyen geçici vergi tutarı, hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilemez

ve terkin edilir. Ancak, terkin edilecek tutar için üçer aylık geçici vergi dönemlerine

ait geçici vergi tutarlarının vade tarihinden, yıllık beyannamede mahsup edileceği

tarihin başlangıcı olan 1 Mart tarihine kadar gecikme zammı hesaplanır.

Geçici vergi dönemleri aşağıdaki şekildedir.

- Hesap Dönemi Takvim Yılı Olanlar İçinDÖNEMLER BEYAN ZAMANI ÖDEME ZAMANI

Ocak-Şubat-Mart 14 Mayıs 17 Mayıs

Nisan-Mayıs-Haziran 14 Ağustos 17 Ağustos

Temmuz-Ağustos-Eylül 14 Kasım 17 Kasım

Ekim-Kasım-Aralık 14 Şubat 17 Şubat

- İşe Başlama, İşi Bırakma veya Hesap Döneminin Değişmesi

Üç aydan kısa olan vergilendirme dönemlerinde;

³³ İşe başlanılan tarihin içinde bulunduğu dönemin sonuna kadar olan

süre,

³³ İşin bırakıldığı tarihe kadar olan süre,

³³ Yeni hesap döneminin başladığı tarihe kadar olan süre, ayrı bir

vergilendirme dönemi sayılır.

 

Geçmiş dönemlere ait geçici verginin %10’u aşan tutarda eksik beyan

edilmesi halinde %10’u aşan kısım için re’sen veya ikmalen geçici vergi tarh

edilir. Bu durumda tarh edilecek ek vergi için vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi

uygulanır. Geçici vergi beyannamesi vermeyen mükellefler için %10’luk yanılma

payı uygulanmayacaktır.

%10’luk yanılma payının, beyan edilmesi gereken (beyan edilmiş olan değil)

geçici vergi matrahı üzerinden hesaplanması gerekmektedir. Ayrıca, verilen

geçici vergi beyannamesinde matrah beyan etmeyen mükellefler için de beyan

edilmesi gereken vergi matrahının %10’u kadar bir yanılma payı söz konusu

olacaktır.

Serbest meslek kazanç defteri tutan mükellefler serbest meslek kazanç

bildirimini geçici vergi beyannamelerine eklerler.

 
 12. SERBEST MESLEK KAZANÇLARININ BEYANI VE

BEYANNAME ÜZERİNDE YAPILACAK İNDİRİMLER

Serbest meslek erbapları, kazanç temin etmemiş olsalar bile yıllık beyanname

vermek zorundadırlar.

Yıllık beyanname ile bildirilecek gelirlere ilişkin indirimler Gelir Vergisi

Kanunu ile diğer kanunlarda belirtilmiştir. Gelir vergisi matrahının tespitinde gelir

vergisi beyannamesinde bildirilecek gelirlerden aşağıda belirtilen indirimlerin

yapılabilmesi için; yıllık beyanname ile bildirilecek bir gelirin bulunması ve

yapılacak indirimlerin ilgili mevzuatta belirtilen şartları taşıması gerekmektedir.

Serbest meslek kazancından indirim konusu yapılabilecek hususlar

şunlardır.

³³ Şahıs sigorta primleri ve bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı

payları,

³³ Eğitim ve sağlık harcamaları,

³³ Sakatlık İndirimi,

³³ Bağış ve yardımlar,

³³ Sponsorluk harcamaları,

³³ Ar-Ge harcamaları,

³³ Doğal afetler ile ilgili ayni ve nakdi bağışlar,

³³ Türkiye Kızılay Derneğine makbuz karşılığı yapılan nakdi bağış ve

yardımlar,

 

³³ İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti Ajansına yapılan bağış, yardım ve

sponsorluk harcamaları,

³³ Diğer kanunlara göre tamamı indirilecek bağış ve yardımlar.

 12.1. Sigorta Şirketlerine ve Bireysel Emeklilik Sistemine Ödenen

Katkı Payları

Yıllık beyanname veren mükellefler, vergi matrahlarının tespitinde bireysel

emeklilik sistemine ödedikleri katkı payının beyan edilen gelirin % 10’una kadar

olan kısmını gelir vergisi matrahlarının tespitinde indirim konusu yapabileceklerdir.

Bireysel emeklilik dışında kalan şahıs sigortaları için ödenen primlerin ise beyan

edilen gelirin %5’ine kadar olan kısmı matrahın tespitinde indirim konusu

yapılacaktır. İndirim konusu yapılacak tutarın hesaplamasında beyan edilen

gelir olarak, yıllık gelir vergisi beyannamesinde yer alan indirimler ve geçmiş yıl

zararları toplamından önceki tutar esas alınacaktır.

Bireysel emeklilik sistemi ile diğer şahıs sigortaları için ödenen katkı payı

ve primlerin birlikte olması halinde matrahtan indirim konusu yapılabilecek tutar

beyan edilen gelirin %10’u ile sınırlı olacaktır. Bu durumda şahıs sigorta primleri

için %5 oranındaki sınır ayrıca aranacaktır. İndirim konusu yapılacak prim, aidat

ve katkı paylarının toplamı, asgari ücretin brüt yıllık tutarını aşamaz (2010 yılı

gelirlerine ilişkin olarak kullanılacak olan asgari ücretin yıllık brüt tutarı 8.937

TL’dir).

 12.2. Eğitim ve Sağlık Harcamaları

Aşağıda belirtilen şekilde yapılan eğitim ve sağlık harcamaları beyan edilen

gelirin %10’unu aşmaması şartıyla yıllık beyanname ile bildirilecek gelirlerden

indirilir:

- Eğitim ve sağlık harcamaları Türkiye’de yapılmalıdır.

- Gelir veya kurumlar vergisi mükellefi olan gerçek veya tüzel kişilerden

alınacak belgelerle tevsik edilmelidir.

- Söz konusu harcamalar mükellefin kendisi, eşi ve küçük çocuklarına ilişkin

olmalıdır.

İndirim konusu yapılacak tutarın hesaplamasında beyan edilen gelir olarak,

yıllık gelir vergisi beyannamesinde yer alan indirimler ve geçmiş yıl zararları

toplamından önceki tutar esas alınacaktır.

 12.3. Sakatlık İndirimi

Gelir Vergisi Kanununa göre serbest meslek faaliyetinde bulunan

mükelleflerden çalışma gücünün asgari %80’ini kaybetmiş bulunanlar birinci

derece sakat, asgari %60’ ını kaybetmiş bulunanlar ikinci derece sakat, asgari

%40’ını kaybetmiş bulunanlar ise üçüncü derece sakat sayılır ve beyan edilen

gelirlerine aşağıda belirtilen aylık sakatlık indirimi tutarları göz önüne alınarak

hesaplanan yıllım indirim uygulanır. (Bu indirimden bakmakla yükümlü olduğu

özürlü kişi bulunan serbest meslek erbabı da yararlanır.),

2010 Yılı için belirlenen aylık sakatlık indirimi tutarları:

³³ Birinci derece sakatlar için 680 TL,

³³ İkinci derece sakatlar için 330 TL,

³³ Üçüncü derece sakatlar için 160 TL.

 12.4. Bağış ve Yardımlar

12.4.1. Sınırlı İndirilecekler

Gelir vergisi mükellefleri, genel ve özel bütçeli kamu idareleri, il özel idareleri,

belediyeler, köyler ile kamu yararına çalışan dernekler ve Bakanlar Kurulunca

vergi muafiyeti tanınan vakıflara yıllık toplamı beyan edilecek gelirin % 5’ini

(kalkınmada öncelikli yöreler için % 10’unu) aşmamak üzere, makbuz karşılığında

yaptıkları bağış ve yardımları yıllık beyanname ile bildirilecek gelirlerinden indirim

konusu yapabilirler.

 12.4.2. Sınırsız İndirilecekler

a) Genel ve özel bütçeli kamu idarelerine, il özel idarelerine, belediyelere ve

köylere bağışlanan okul, sağlık tesisi ve 100 yatak kapasitesinden az olmamak

üzere öğrenci yurdu (Kalkınmada Öncelikli Yörelerde 50 yatak kapasiteli) ile

çocuk yuvası, yetiştirme yurdu, huzurevi, bakım ve rehabilitasyon merkezi inşası

dolayısıyla yapılan harcamalar veya bu tesislerin inşası için bu kuruluşlara yapılan

her türlü bağış ve yardımlar ile mevcut tesislerin faaliyetlerini devam ettirebilmeleri

için yapılan her türlü nakdi ve ayni bağış ve yardımların tamamı beyan edilen

gelirden indirilebilecektir.

Okul, sağlık tesisi ve öğrenci yurdu yapımı veya bu tesislerin faaliyetlerine

devam edebilmeleri için yapılan bağış ve yardımların (harcamaların) herhangi bir

sınırlamaya tabi olmaksızın vergi matrahının tespitinde dikkate alınabilmesi için

bu bağış ve yardımların genel bütçeye dahil daireler, özel bütçeli kamu idareleri,

il özel idareleri, belediyeler, köylere yapılması gerekmektedir.

b) Fakirlere yardım amacıyla gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan dernek ve

vakıflara Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde bağışlanan

gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddelerinin maliyet bedellerinin tamamı

beyan edilecek gelirden indirilebilecektir.

c) Genel ve özel bütçeli kamu idareleri, il özel idareleri, belediyeler, köyler,

kamu yararına çalışan dernekler, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınan

vakıflar ve bilimsel araştırma faaliyetinde bulunan kurum ve kuruluşlar tarafından

yapılan ya da Kültür ve Turizm Bakanlığınca desteklenen veya desteklenmesi

uygun görülen çalışmalara ilişkin harcamalar ile bu amaçla yapılan her türlü bağış

ve yardımların tamamı beyan edilen gelirden indirim konusu yapılabilecektir.

 12.5. Sponsorluk Harcamaları

3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü’nün Teşkilat ve Görevleri

Hakkında Kanun ile 3813 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri

Hakkında Kanun kapsamında yapılan sponsorluk harcamalarının; amatör spor

dalları için tamamı, profesyonel spor dalları için %50’si yıllık beyanname ile

bildirilecek gelirlerden indirim konusu yapılabilecektir.

 

12.6. Araştırma ve Geliştirme Harcamaları

Ar-Ge indirimi Gelir Vergisi Kanununun 89 uncu maddesinde düzenlenmiş

bulunmaktadır. Gelir Vergisi Kanununa göre, mükelleflerin işletmeleri bünyesinde

gerçekleştirdikleri münhasıran yeni teknoloji ve bilgi arayışına yönelik araştırma

ve geliştirme harcamaları tutarının %100’ü oranında hesaplanacak “Ar-Ge

İndirimi“ olarak yıllık beyanname ile bildirilecek gelirlerden indirilebilecek, Ar-Ge

faaliyetleri ile doğrudan ilişkili olmayan giderlerden ve tamamen araştırma ve

geliştirme faaliyetlerinde kullanılmayan amortismana tabi iktisadi kıymetler için

hesaplanan amortisman tutarlarından verilen paylar üzerinden Ar-Ge indirimi

hesaplanmayacaktır.

 12.7. Doğal Afetler İle İlgili Ayni ve Nakdi Bağışlar

Bakanlar Kurulunca yardım kararı alınan doğal afetler dolayısıyla Başbakanlık

aracılığıyla makbuz karşılığı yapılan ayni veya nakdi bağışların tamamı indirim

konusu yapılabilecektir.

 12.8. Türkiye Kızılay Derneğine Makbuz Karşılığı Yapılan Nakdi

Bağış ve Yardımlar

İktisadi işletmeleri hariç, Türkiye Kızılay Derneğine makbuz karşılığı yapılan

nakdi bağış ve yardımların tamamı indirim konusu yapılabilecektir.

 

12.9. İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti Ajansına Yapılan

Bağış, Yardım ve Sponsorluk Harcamaları

5706 sayılı İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti Hakkında Kanun uyarınca

kurulan Ajansa yapılan her türlü ayni ve nakdi bağış ve yardımlar ile sponsorluk

harcamalarının tamamı gelir vergisi beyannamesinde bildirilecek gelirlerden

indirilebilecektir.

 12.10. Diğer Kanunlara Göre Tamamı İndirilecek Bağış ve

Yardımlar

Diğer Kanunlara göre tamamı indirilecek bağış ve yardımlardan bazılarına

aşağıda yer verilmiştir:

a) Umumi hayata müessir afetler dolayısıyla alınacak tedbirlerle yapılacak

yardımlara ilişkin 7269 sayılı Kanuna göre oluşturulan fona yapılan nakdi bağışların

tümü ile milli yardım komiteleri veya mahalli yardım komitelerine makbuz karşılığı

yapılan ayni/nakdi bağışlar,

b) Yüksek Öğretim Kanununa göre üniversitelere ve Yüksek Teknoloji

Enstitüsüne makbuz karşılığı yapılan ayni ve nakdi bağışlar ile vakıf üniversitelerine

yapılan bağış ve yardımlar,

c) Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanununa göre yapılan bağış

ve yardımlar,

d) Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumunun Kuruluşu Hakkındaki

Kanuna göre yapılan nakdi bağışlar,

 e) Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanununa göre yapılan ayni

ve nakdi bağışlar,

f) Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Kanununa göre yapılan ayni ve

nakdi bağışlar,

g) Türk Silahlı Kuvvetleri Güçlendirme Vakfı Kanununa göre yapılan ayni/

nakdi bağışlar,

h) Milli Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Seferberlik Kanununa göre yapılan

ayni/nakdi bağışlar,

i) İlköğretim ve Eğitim Kanununun 76 ncı maddesine göre ilköğretim

kurumlarına yapılan nakdi bağışlar,

Bağış ve yardımın nakden yapılmaması halinde, bağışlanan veya

yardımın konusunu teşkil eden mal veya hakkın varsa mukayyet değeri,

yoksa Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre Takdir Komisyonunca

tespit edilecek değeri esas alınır.

 13. ZARAR MAHSUBU

Gelir kaynaklarının bir kısmında oluşan zararlar, diğer kaynakların kazanç ve

iratlarından mahsup edilebilir.

Ayrıca, geçmiş yıllarda oluşan ve mahsup edilemeyen zararların cari yıl

kazançlarından mahsubu mümkündür. Bu mahsup neticesinde kapatılmayan

zarar kısmı, müteakip yılların gelirinden indirilir. Arka arkaya 5 yıl içinde mahsup

edilmeyen zarar bakiyesi takip eden yıllara devredilemez.

Envantere dahil olmayan gayrimenkullerin satışından doğan zararların

mahsubu mümkün değildir.

 14. BEYANNAMENİN VERİLME ZAMANI İLE BEYANNAMENİN

VERİLECEĞİ YER

³³ Serbest meslek faaliyetinde bulunan gerçek kişiler kazançlarını Yıllık

Gelir Vergisi Beyannamesi ile beyan eder ve bu beyannamelerini bağlı

bulundukları vergi dairesine verirler.

³³ 2010 yılında faaliyette bulunan ve serbest meslek kazancı elde eden

mükellefler, bu dönemde elde ettikleri serbest meslek kazançlarını 2011

yılının Mart ayının başından 25’inci (yirmi beşinci) günü akşamına kadar

(1 Mart – 25 Mart) beyan etmeleri gerekmektedir.

Tam otomasyona geçen vergi dairesi mükellefleri Maliye Bakanlığınca

belirlenen usul ve esaslar dahilinde beyannamelerini elektronik ortamda

vereceklerdir.

Elektronik ortamda beyanname verecek olan mükellefler beyannamelerini,

https://ebeyanname.gib.gov.tr adresinde yer alan kılavuza uygun olarak

dolduracaklardır.

Beyanname normal (adi) posta ile veya özel dağıtım şirketleri aracılığıyla

gönderilirse, vergi dairesine ulaştığı tarih beyannamenin verildiği tarih olarak

kabul edilecektir.

Eğer, beyanname taahhütlü olarak posta ile gönderilirse, postaya veriliş tarihi

beyannamenin verildiği tarih olarak kabul edilecektir.

 

15. VERGİNİN ÖDENME ZAMANI İLE VERGİNİN ÖDENECEĞİ

YER

Beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisi, 2011 yılının Mart ve Temmuz

aylarında iki eşit taksitle ödenecektir. Hesaplanan vergi, mükellefin bağlı olduğu

vergi dairesine ödenebileceği gibi vergi tahsiline yetkili banka şubelerine de

ödenebilecektir.

 16. YILLIK BEYANNAMEYE EKLENECEK BELGELER

Serbest meslek kazancı elde eden mükellefler, “Yıllık Gelir Vergisi

Beyannamesi-1001 A” ile “Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi Eki”ni dolduracaktır.

Anılan ekte yer alan “Serbest Meslek Kazançlarına İlişkin Bildirimi” tablosu ve

“Performans Derecelendirme Bildirimi” dolduracak, diğer gelirlerin de bulunması

halinde ise ilgili diğer kazançlara ait tablolar da doldurulacaktır.

Ayrıca beyannameye;

³³ Kesinti yoluyla ödenen vergilere ilişkin belgeler (beyannamede gösterilen

gelire dahil kazançlardan kesilen vergi varsa)

³³ Yabancı ülkelerde ödenen vergi varsa, ödenen bu vergilere ilişkin belgeler

beyannameye eklenecektir.

 

17. 2010 YILI GELİRLERİ İÇİN GEÇERLİ OLAN GELİR

VERGİSİ TARİFESİ

8.800 TL'ye kadar % 15

22.000 TL'nin 8.800 TL'si için 1.320 TL, fazlası % 20

50.000 TL'nin 22.000 TL'si için 3.960 TL, (ücret gelirlerinde

76.200 TL'nin 22.000 TL'si için 3.960 TL), fazlası

% 27

50.000 TL'den fazlasının 50.000 TL'si için 11.520 TL,

(ücret gelirlerinde 76.200 TL'den fazlasının 76.200 TL'si

için 18.594 TL), fazlası

% 35

 

 
18. SERBEST MESLEK KAZANCININ BEYANINA İLİŞKİN

ÖRNEKLER

ÖRNEK 1: Doktor Bayan (A)’nın 2010 yılında elde ettiği serbest meslek

kazancı 15.000 TL’dir. Kesinti suretiyle vergilendirilmiş işyeri kira geliri ise 12.000

TL’dir.

Mükellef, serbest meslek kazancından dolayı Yıllık Gelir Vergisi

Beyannamesi verecektir.

Serbest meslek kazancı ile tevkifata tabi işyeri kira geliri tutarının toplamı olan

(15.000 + 12.000=) 27.000 TL, 22.000 TL beyan sınırını aştığından, işyeri kira

geliri de beyannameye dahil edilecektir.

Bayan (A)’nın 2010 yılı kazancı üzerinden hesaplanan gelir vergisi aşağıdaki

gibi olacaktır.

Serbest Meslek Kazancı 15.000 TL

İşyeri Kira Geliri (Brüt) 12.000 TL

Gelir Vergisi Matrahı 27.000 TL

Hesaplanan Gelir Vergisi 5.310 TL

*Örnekte giderler dikkate alınmamıştır.

 
ÖRNEK 2: Serbest Muhasebeci Mali Müşavir Bay (B), bağımsız olarak mali

müşavirlik yapmaktadır.

Bay (B) 2010 yılında;

- Serbest muhasebeci mali müşavirlik hizmetinden toplam 50.000 TL hasılat

elde etmiştir.

- Mesleki giderleri toplam 15.000 TL’dir.

- Yıllık 5.000 TL Bağ-Kur primi ödemiştir.

- Merkezi Türkiye’de bulunan (ABC) Bireysel Emeklilik Şirketine, 10.000 TL

katkı payı ödemiştir.

Bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı payının indirim konusu yapılabilecek

yıllık toplam tutarı, beyan edilen gelirin (Yıllık gelir vergisi beyannamesinde yer

alan indirimler ve geçmiş yıl zararları toplamından önceki tutar) %10’u (30.000 x

%10) olan 3.000 TL’dir. Bu tutar da 2010 yılı asgari ücretin yıllık brüt tutarı olan

8.937 TL’yi aşmadığından indirim konusu yapılacak tutar 3.000 TL olacaktır.

Bay (B)’nin 2010 yılı kazancı üzerinden hesaplanan gelir vergisi aşağıdaki

gibi olacaktır.

Toplam Hasılat 50.000 TL

Toplam Mesleki Giderler 15.000 TL

Bağ-Kur Primi 5.000 TL

Beyan Edilecek Serbest Meslek Kazancı (50.000 – 20.000=) 30.000 TL

Bireysel Emeklilik Katkı Payı 3.000 TL

Gelir Vergisi Matrahı (30.000 – 3.000=) 27.000 TL

Hesaplanan Gelir Vergisi 5.310 TL

 ÖRNEK 3: Serbest olarak avukatlık faaliyetinde bulunan Bayan (C), 2010

yılında 18.000 TL hasılat elde etmiştir. Bayan (C)’nin faaliyeti ile ilgili olarak

yapmış olduğu genel gider tutarı ise 8.000 TL’dir. Bayan (C), yazmış olduğu

kitapla ilgili olarak bir yayın kuruluşundan 15.000 TL telif kazancı elde etmiş olup,

telif kazancı üzerinden yıl içinde 2.550 TL tevkifat yapılmıştır. Mükellefin serbest

meslek kazancı ile ilgili olarak gelir vergisi aşağıdaki gibi hesaplanacaktır.

Gayrisafi Hasılat Toplamı 18.000 TL

İndirilecek Giderler toplamı 8.000 TL

Safi Kazanç Tutarı (18.000 - 8.000=) 10.000 TL

Vergiye Tabi Gelir 10.000 TL

Hesaplanan Gelir Vergisi 1.560 TL

Bayan (C)’nin elde etmiş olduğu 15.000 TL tutarındaki telif kazancı GVK’nın

18 inci maddesine göre gelir vergisinden istisna olduğundan beyan edilmeyecek

ve yıl içinde yapılan tevkifat nihai vergi olacaktır.

 

ÖRNEK 4: Bay (D)’nin 2010 yılında elde ettiği serbest meslek kazancı

yanında, tamamı tevkif yoluyla vergilendirilmiş iki işverenden ücret geliri ile tevkif

yoluyla vergilendirilmiş işyeri kira geliri bulunmaktadır. Mükellefin beyan edilecek

geliri aşağıdaki gibi olacaktır.

Serbest Meslek Kazancı 13.000 TL

1. İşverenden alınan ücret 15.000 TL

2. İşverenden alınan ücret 10.000 TL

İşyeri kira geliri (Brüt) 10.000 TL

Beyan edilecek gelir 23.000 TL

 Mükellef, 13.000 TL tutarındaki serbest meslek kazancı nedeniyle mutlaka

yıllık beyanname verecektir. Birinci işverenden alınan 15.000 TL’lik ücret geliri

hariç, ikinci işverenden alınan 10.000 TL ücret geliri, 2010 yılı için 22.000 TL’lik

beyan sınırını aşmadığından ücret gelirleri beyannameye dahil edilmeyecektir.

Serbest meslek kazancı ve işyeri kira geliri tutarının toplamı olan (13.000

TL+10.000 TL) 23.000 TL, 22.000 TL’lik beyan sınırını aştığından, serbest meslek

kazancı ile beraber işyeri kira geliri de beyannameye dahil edilecektir.

 

ÖRNEK 5: Serbest meslek erbabı Bayan (E)’nin 2010 yılında 20.000 TL

gayrisafi hasılatı, 5.000 TL de indirilecek gideri bulunmaktadır. Ödevli bakmakla

yükümlü bulunduğu çocuğu için 1. Dereceden sakatlık indiriminden yararlanmakta

olup, ayrıca yıl içinde 3.000 TL Bağ-Kur primi ödemiştir. Bu verilere göre beyan

edilecek serbest meslek kazancı şöyle olacaktır.

Serbest Meslek Kazancı 20.000 TL

İndirilecek giderler 5.000 TL

Safi Kazanç (20.000 – 5.000=) 15.000 TL

Bağ-Kur primi 3.000 TL

Sakatlık indirimi tutarı (2010 yılı için yıllık (680X12=) 8.160 TL

Gelir Vergisi Matrahı (15.000 – (3.000 + 8.160=) 3.840 TL

 

ÖRNEK 6: Mimar Bay (F)’nin 2010 yılında elde ettiği kazanç ve iratlar

şöyledir.

Serbest Meslek Kazancı 16.000 TL

İşyeri kira geliri (tevkifata tabi tutulmuş) 8.000 TL

Alacak faizi 800 TL

Beyan edilecek gelir toplamı 24.000 TL

Bay (F), 16.000 TL serbest meslek kazancı için mutlaka yıllık gelir vergisi

beyannamesi verecektir. Serbest meslek kazancı ile brüt işyeri kira gelirinin

toplamı olan (16.000+8.000=) 24.000 TL, 2010 yılı beyanname verme sınırı olan

22.000 TL’yi aştığından yıllık gelir vergisi beyannamesine işyeri kira geliri de

dahil edilecektir. Tevkifatsız olan alacak faizi ise, GVK’nın 86/1-d’ye göre 2010

yılı için 1.090 TL beyan sınırını aşmadığından, diğer gelirler nedeniyle verilecek

beyannameye dahil edilmeyecektir.