E-mail: Şifre :
Haberler
Makale detayını görebilmek için Lütfen Üye olunuz...!

6102 SAYILI TTK NOTLARI

 

6102 sayılı T.T.K
Notları
İbrahim KILINÇ
YMM
 
1.                  Denetçinin Tanımı ?
Madde 400
Denetçi 6102 sayılı türk ticaret kanunun’da 400. Madde de şu şekilde tanımlanmıştır. Denetçi, ancak ortakları, yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir unvanını taşıyan bir bağımsız denetleme kuruluşu olabilir. Orta ve küçük ölçekli anonim şirketler, bir veya birden fazla yeminli mali müşaviri veya serbest muhasebeci mali müşaviri denetçi olarak seçebilirler.
Bağımsız denetleme kuruluşlarının kuruluş ve çalışma esasları ile denetleme elemanlarının nitelikleri Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan, Bakanlar Kurulunca yürürlüğe konulacak bir yönetmelikle düzenlenir.
Burada her iki denetçi de hukukî açıdan aynı konumdadır. Tasarı, denetçilik mesleğine önem verdiği ve denetlemede bu mesleğe mensup olmayı bir ana ilke olarak kabul ettiği için bağımsız denetleme kuruluşlarının da üyelerinin yeminli malî müşavir ve/veya serbest muhasebeci malî müşavir olmaları şartını getirmiştir. Buradaki üyeleri terimi, esasları tüzük ile belirlenecek olan bağımsız denetleme kuruluşlarının pay sahiplerini veya ortaklarını ifade eder. Meslekten olmayan kişiler bağımsız denetleme kuruluşu kuramazlar. Fıkradan dolaylı olarak anlaşılan bir diğer gereksinim de, şirketleşme yoluyla bağımsız denetim şirketlerinin gelişmesi ve bugünkü kişiliklerinden farklı kişiliklerle yeniden düzenlenmesidir.
2.                  Bağımsız Denetçi Olarak Seçilmeyi Engelleyen Faktörler Nelerdir?
Aşağıdaki hâllerden birinin varlığında, yeminli mâlî müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir, bağımsız denetleme kuruluşu ve bunun ortaklarından biri ve bunların ortaklarının yanında çalışan veya bu cümlede anılan kişilerin mesleği birlikte yaptıkları kişi veya kişiler, ilgili şirkette denetçi olamaz.
 
a)                  Denetlenecek şirkette pay sahibiyse,
b)                 Denetlenecek şirketin yöneticisi veya çalışanıysa veya denetçi olarak atanmasından önceki üç yıl içinde bu sıfatı taşımışsa,
c)                  Denetlenecek şirketle bağlantısı bulunan bir tüzel kişinin, bir ticaret şirketinin veya bir ticari işletmenin kanuni temsilcisi veya temsilcisi, yönetim kurulu üyesi, yöneticisi veya sahibiyse ya da bunlarda yüzde yirmiden fazla paya sahipse yahut denetlenecek şirketin yönetim kurulu üyesinin veya bir yöneticisinin alt veya üst soyundan biri, eşi veya üçüncü derece dâhil, üçüncü dereceye kadar kan veya kayın hısmıysa,
d)                 Denetlenecek şirketle bağlantı hâlinde bulunan veya böyle bir şirkette yüzde yirmiden fazla paya sahip olan bir işletmede çalışıyorsa veya denetçisi olacağı şirkette yüzde yirmiden fazla paya sahip bir gerçek kişinin yanında herhangi bir şekilde hizmet veriyorsa,
e)                  Denetlenecek şirketin defterlerinin tutulmasında veya finansal tablolarının düzenlenmesinde denetleme dışında faaliyette veya katkıda bulunmuşsa,
f)                  Denetlenecek şirketin defterlerinin tutulmasında veya finansal tablolarının çıkarılmasında denetleme dışında faaliyette veya katkıda bulunduğu için (e) bendine göre denetçi olamayacak gerçek veya tüzel kişinin veya onun ortaklarından birinin kanuni temsilcisi, temsilcisi, çalışanı, yönetim kurulu üyesi, ortağı, sahibi ya da gerçek kişi olarak bizzat kendisi ise,
g)                  (a) ilâ (f) bentlerinde yer alan şartları taşıdığı için denetçi olamayan bir denetçinin nezdinde çalışıyorsa,
 
h)                 Son beş yıl içinde denetçiliğe ilişkin meslekî faaliyetinden kaynaklanan gelirinin tamamının yüzde otuzundan fazlasını denetlenecek şirkete veya ona yüzde yirmiden fazla pay ile iştirak etmiş bulunan şirketlere verilen denetleme ve danışmanlık faaliyetinden elde etmişse ve bunu cari yılda da elde etmesi bekleniyorsa, denetçi olamaz;
i)                   Ancak, Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği, katlanılması güç bir durum ortaya çıkacaksa (h) bendindeki yasağın kaldırılması için belli bir süreyle sınırlı olarak onay verebilir.
j)                   Hüküm tam bağımsızlığı sağlamak amacıyla (a) ilâ (h) bentlerindeki ilişkilerin veya durumların var olmamasını şart koşmuştur.
 
3.                  Bağımsız Denetçinin Seçilmesi ?
Madde 399
Denetçi, şirket genel kurulunca; topluluk denetçisi, ana şirketin genel kurulunca seçilir. Denetçinin, her faaliyet dönemi ve her hâlde görevini yerine getireceği faaliyet dönemi bitmeden seçilmesi şarttır. Seçimden sonra, yönetim kurulu, gecikmeksizin denetleme görevini hangi denetçiye verdiğini ticaret siciline tescil ettirir ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi ile internet sitesinde ilan eder.
 
 Denetim bir anlamda yönetimin denetlenmesi olduğu için denetçinin seçimi genel kurula aittir ve genel kurulun bu yetkisi devredilemez niteliktedir. Seçimin her faaliyet yılı için yenilenmesi ve gelecek yılın denetçisinin içinde bulunulan faaliyet yılı bitmeden belirlenmiş olması şarttır. Seçimin zamanına ilişkin hüküm emredicidir.
 
4.                  Kar Payı Dağıtımı Nasıl Yapılır?
Madde 507
(1) Her pay sahibi, kanun ve esas sözleşme hükümlerine göre pay sahiplerine dağıtılması kararlaştırılmış net dönem kârına, payı oranında katılma hakkını haizdir. Şirketin sona ermesi hâlinde her pay sahibi, esas sözleşmede sona eren şirketin mal varlığının kullanılmasına ilişkin, başka bir hüküm bulunmadığı takdirde, tasfiye sonucunda kalan tutara payı oranında katılır.
(2) Esas sözleşmede payların bazı türlerine tanınan imtiyaz haklarıyla özel menfaatler saklıdır.
(3) Sermaye Piyasası Kanunu ve ilgili mevzuat hükümleri saklıdır.
 
5.                  Kar Payının Hesaplanma Şekli Nasıldır?
Madde 508
 (1) Esas sözleşmede aksine bir hüküm yoksa, kâr ve tasfiye payı pay sahibinin sermaye payı için şirkete yaptığı ödemelerle orantılı olarak hesap edilir.
(2) Yıllık kâr, yıllık bilançoya göre belirlenir.
 
6.                  Kar Payı Avansı Tanımı ?
Madde 509
Kâr payı avansı, Sermaye Piyasası Kanununa tabi olmayan şirketlerde, Sanayi ve Ticaret Bakanlığının bir tebliği ile düzenlenir denmektedir.
31.01.2012 tarihinde yayınlanan tebliğ taslağında halka açık olmayan anonim şirketlerde kar payı avansı dağıtmak amaçlanmıştır. Bu da şirket kasasından para çekemeyen ortaklar için küçük bir çözüm olmuştur dikkat çeken konu kar payı avansından sadece anonim şirketler yararlanabilmektedir. Limited şirketlere bu hak tanınmamıştır.
 
 
 
7.                  Kar Payı Avansı Nasıl Dağıtılacaktır
Şirketler bir hesap dönemi içerisinde bir defa avans dağıtabilirler bunun için ya 6 aylık yada 8 aylık hesap dönemi esas alınır.
Yıllara yayılan inşaat işlerinde ise o hesap dönemi içerisinde iki defa ve 3 ile 6. Hesap dönemleri sonunda dağıtabilirler
Avans dağıtılacaksa şirketlerin söz konusu ara finansal tablolarının Türkiye Muhasebe Standartları veya Kobi Standartları uyarınca düzenlenmiş bağımsız denetlemeye tabi tutulmuş ve olumlu görüş almış olması gerekir.
Avans dağıtmak isteyen şirketlerin esas sözleşmelerinde bu konuda hüküm bulunması ve genel kurulun dağıtım yetkisini yönetim kuruluna devretmiş olması zorunludur yetki en çok 3 yıl için verilebilir.
Genel Kurul Tarafından onanmış bir önceki yıl bilançosunda dağıtılacak tutarda serbestçe harcanabilecek yedek akçesi olmayan şirket kar payı avansı dağıtamaz
8.                  Kar Payı Avansı Tutarının Hesaplanması ?
Dağıtılacak avans ara dönem karından, kanunlara ve esas sözleşmeye göre ayrılması gereken yedek akçeler ile vergi fon ve mali karşılıklar ve varsa geçmiş yıllar zararlarının tamamı düşüldükten sonra kalan kısmının yarısını geçemez.
9.                  Yönetim Kurulu Görev Süresi
Madde 362
Yönetim kurulu üyeleri en çok üç yıl süreyle görev yapmak üzere seçilir. Esas sözleşmede aksine hüküm yoksa, aynı kişi yeniden seçilebilir.
10.              Yönetim Kurulu Görev Dağılımı Nasıldır ?
Madde 366
Yönetim kurulu her yıl üyeleri arasından bir başkan ve bulunmadığı zamanlarda ona vekâlet etmek üzere, en az bir başkan vekili seçer. Esas sözleşmede, başkanın ve başkan vekilinin veya bunlardan birinin, genel kurul tarafından seçilmesi öngörülebilir.
 Yönetim kurulu, işlerin gidişini izlemek, kendisine sunulacak konularda rapor hazırlamak, kararlarını uygulatmak veya iç denetim  amacıyla içlerinde yönetim kurulu üyelerinin de bulunabileceği komiteler ve komisyonlar kurabilir
11.              Yönetimin Devri ?
Madde 367
Yönetim kurulu esas sözleşmeye konulacak bir hükümle, düzenleyeceği bir iç yönergeye göre, yönetimi, kısmen veya tamamen bir veya birkaç yönetim kurulu üyesine veya üçüncü kişiye devretmeye yetkili kılınabilir. Bu iç yönerge şirketin yönetimini düzenler; bunun için gerekli olan görevleri, tanımlar, yerlerini gösterir, özellikle kimin kime bağlı ve bilgi sunmakla yükümlü olduğunu belirler. Yönetim kurulu, istem üzerine pay sahiplerini ve korunmaya değer menfaatlerini ikna edici bir biçimde ortaya koyan alacaklıları, bu iç yönerge hakkında, yazılı olarak bilgilendirir.
 
 
 
 Yönetim, devredilmediği takdirde, yönetim kurulunun tüm üyelerine aittir.
12.              Ultra Vires Kavramı nedir ? Yeni T.T.K da Ultra Vires
Eski Türk ticaret kanununa göre Anonim ve Limited Şirketler ana sözleşmelerinde sayılan faaliyet konuları dışında kalan başka işleri yapamıyorlardı ve bu kurala da Ultra Vires denilmekteydi.
Yeni Ticaret Kanunu bu kuralı ortadan kaldırmaktadır.
Madde 371
Temsile yetkili olanlar şirketin amacına ve işletme konusuna giren her tür işleri ve hukuki işlemleri, şirket adına yapabilir ve bunun için şirket unvanını kullanabilirler. Kanuna ve esas sözleşmeye aykırı işlemler dolayısıyla şirketin rücû hakkı saklıdır.
371 inci madde 6762 sayılı Kanunun 321 inci maddesinden alınmış, ancak 6762 sayılı Kanunun 137 nci maddesinde öngörülen ultra vires kuralının sistemden çıkması dolayısıyla varlığı gerekli yeni hükümlere de yer vermiştir.Birinci fıkra temsile yetkili olan kişilerin yapabilecekleri iş ve işlemlerin şirketin rücû edebilmesi ve edememesi yönünden sınırını göstermektedir. Ultra vires kuralı kalktığı için, artık şirketin hak ehliyetinin sınırını işletme konusu çizmemektedir. Şirketin hak ehliyetinin değil, imza yetkilisine rücû edeceği veya edemeyeceği sınırı, şirketin amacı ve işletme konusu belirler. Esas sözleşmenin konu hükmüne aykırı işlemlerle bu sınırın aşılması halinde şirketin rücu hakkı vardır. Başka bir deyişle, şirketin amacı ve işletme konusu dışında yapılan işlemler de, ikinci fıkrada açıkça belirtildiği üzere, şirketi bağlar, üçüncü kişiye karşı şirket sorumludur; ancak, sınırı aşan temsil yetkisini haiz kişiye karşı şirket rücu talebinde bulunabilir.
 
13.              Ortakların Şirkete Borçlanması ve Mevcut Borçların Durumu ve cezayi yaptırımı ?
Madde 358
İştirak taahhüdünden doğan borç hariç, pay sahipleri şirkete borçlanamaz. Meğerki, borç, şirketle, şirketin işletme konusu ve pay sahibinin işletmesi gereği olarak yapılmış bulunan bir işlemden doğmuş olsun ve emsalleriyle aynı veya benzer şartlara tabi tutulsun.
Mevcut borçların ise 1. Temmuz 2015 yılına kadar nakdi ödeme yapılarak kapatılması gerekmektedir.
14.              Pay sahipleri ve Akrabalarının Yönetim Kurulu Üyelerinin ve Akrabalarının Şirkete Borçlanması Mümkün müdür?
Madde 395/2
Yönetim kurulu üyesi, onun 393 üncü maddede sayılan yakınları, kendisinin ve söz konusu yakınlarının ortağı oldukları şahıs şirketleri ve en az yüzde yirmisine katıldıkları sermaye şirketleri, şirkete nakit veya ayın borçlanamazlar. Bu kişiler için şirket kefalet, garanti ve teminat veremez, sorumluluk yüklenemez, bunların borçlarını devralamaz. Aksi hâlde, şirkete borçlanılan tutar için şirket alacaklıları bu kişileri, şirketin yükümlendirildiği tutarda şirket borçları için doğrudan takip edebilirler.
 
15.              Yeni T.T.K da tutulacak defterler ve Defter Tastikleri
Madde 64
Ticari defterler, açılış ve kapanışlarında noter tarafından onaylanır. Kapanış onayları, izleyen faaliyet döneminin altıncı ayının sonuna kadar yapılır. Şirketlerin kuruluşunda defterlerin açılışı ticaret sicili müdürlükleri tarafından da onaylanabilir. Açılış onayının noter tarafından yapıldığı hâllerde noter, ticaret sicili tasdiknamesini aramak zorundadır. Türkiye Muhasebe Standartlarına göre elektronik ortamda veya dosyalama suretiyle tutulan defterlerin açılış ve kapanış onaylarının şekli ve esasları ile bu defterlerin nasıl tutulacağı Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca bir tebliğle belirlenir.
Pay defteri, yönetim kurulu karar defteri ve genel kurul toplantı ve müzakere defteri gibi işletmenin muhasebesiyle ilgili olmayan defterler de ticari defterlerdir.
Yevmiye, defteri kebir ve envanter defteri dışında tutulacak defterler Türkiye Muhasebe Standartları Kurulu tarafından bir tebliğ ile belirlenir.
 
16.              İnternet Sitesi Açma ve Bilgi Verme Zorunluluğu
Madde 1524
Her sermaye şirketi, bir internet sitesi açmak, şirketin internet sitesi zaten mevcutsa bu sitenin belli bir bölümünü aşağıdaki hususların yayımlanmasına özgülemek zorundadır. Yayımlanacak içeriklerin başlıcaları şunlardır:
·                    Şirketçe kanunen yapılması gereken ilanlar.
·                    Değerleme raporları, kurucular beyanı, payların halka arz edilmesine dair taahhütler
·                    Ticaret şirketlerinin birleşmesi, bölünmesi, tür değiştirmesi hâlinde, ortakların ve menfaat   sahiplerinin   incelemesine  sunulan  bilgiler,  tablolar,  belgeler;  sermaye  arttırımı, azaltılması dâhil, esas sözleşme değişikliklerine ait belgeler, kararlar; imtiyazlı pay sahipleri genel kurulu kararları, menkul kıymet çıkarılması gibi işlemler dolayısıyla hazırlanan raporlar.
·                    Finansal tablolar,  kanunen açıklanması gerekli ara tablolar, özel amaçlarla çıkarılan bilançolar ve diğer finansal tablolar, pay ve menfaat sahipleri bakımından bilinmesi gerekli finansal raporlamalar, bunların dipnotları ve ekleri.
 
17: 6102 Sayılı Kanunun Yayın Ve Yürürlük Tarihi Nedir?

GENEL YÜRÜRLÜLÜK TARİHLERİ
13 Ocak 2011
Yeni Türk Ticaret Kanunu’nun TBMM’de kabul ediliş tarihi
14 Şubat 2011
Yeni Türk Ticaret Kanunu’nun Resmi Gazete’de yayınlanış tarihİ
1 Temmuz 2011
Yeni Türk Ticaret Kanunu genel yürürlük tarihi
ÖZEL YÜRÜRLÜLÜK TARİHLERİ
 
 
1 Temmuz 2012
1 Temmuz 2012 tarihinden itibaren elektronik ortamda yönetim kurulu ve genel kurul yapılması imkanlarından faydalanılması için gerekli esas sözleşme tadillerinin yapılması. (Kapalı şirketler için seçimlik)
 
1 Temmuz 2012 tarihinden itibaren kayıtlı sermaye sistemine geçmek isteyen şirketlerin gerekli prosedürleri başlatması
 
14 Ağustos 2012
Esas sözleşme hükümlerinin Yeni Türk Ticaret Kanunu ile uyumlu hale getirilmesi için son gün
 
 
1 Ekim 2012
Tüzel kişi ortakların temsilcisi olan yönetim kurulu üyelerinin istifa etmesi ve yeni atamaların yapılması için son gün
 
Yeni Türk Ticaret Kanunu’nun 8. maddesi uyarınca sözleşmelerden bileşik faiz öngören hükümlerin çıkartılması için son gün
 
 
 
1 Ocak 2013
Konsolide ve solo finansal tablo hazırlanmasında ve ticari defterlerin tutulmasında Türkiye Finansal Raporlama Standartları’nın (TMS/TFRS) uygulanmaya başlaması
 
Esas sözleşmelerde yer alan farklı genel kurul toplantı ve karar nisaplarının kanun ile uyumlu hale getirilmesi
 
14 Şubat 2013
Yeni Türk Ticaret Kanunu’nun 201. maddesinin 1. fıkrasında öngörülmüş bulunan oy haklarının kullanılmasına ilişkin sınırlamaya dair hükmün yürürlüğe girmesi
 
1 Mart 2013
Bağımsız denetçinin atanması (Denetçinin anonim, limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketin yetkili organı tarafından en geç 1 Mart 2013 tarihine kadar atanması gerekmektedir)
 
 
 
1 Temmuz 2014
Anonim şirketlerin esas sözleşmelerinde bulunan nama yazılı payların devri ile ilgili kısıtlama ve özel düzenlemelerin Yeni Türk Ticaret Kanunu ile uyumlu hale getirilmesi için son gün
 
1 Temmuz 2013 tarihinden itibaren her sermaye şirketi bir internet sitesi açmak, şirketin internet sitesi zaten mevcutsa bu sitenin belli bir bölümünü Yeni Türk Ticaret Kanunu’nda belirtilen hususlara ayırmak zorundadır
 
1 Temmuz 2014
Bağlı şirketler nezdinde Yeni Türk Ticaret Kanunu’nun 202. maddesi kapsamına giren kayıplar var ise hakim şirket tarafından denkleştirilmesi için son gün
1 Temmuz 2015
Pay sahibi ve ortakların şirkete karşı olan borçlarının nakdi ödeme yapılarak kapatılması için son gün