E-mail: Şifre :
Haberler
Makale detayını görebilmek için Lütfen Üye olunuz...!

İHRAÇ EDİLEN MALLAR İÇİN YÜKLENİLEN ÖTV’NİN İADESİ

 

 

 İHRAÇ EDİLEN MALLAR İÇİN YÜKLENİLEN ÖTV’NİN İADESİ    

ÖZET

            Uluslararası ticarette dolaylı vergiler bakımından varış ülkesinde vergileme ilkesi benimsenmiştir. Bu çerçevede özel tüketim vergisine tabi malların yurt dışına ihracı aynı katma değer vergisinde olduğu gibi istisna kapsamına alınmıştır. Bunun için iki şart aranmaktadır. Teslimin yurt dışındaki müşteriye yapılması ve teslim konusu malın Türkiye Cumhuriyeti Güm­rük Bölgesini terk etmesidir. Bu çalışmada yurt dışına ihraç edilen mallara ilişkin olarak özel tüketim vergisinin genel prensipler uyarınca iade edilmesi gerektiğini ve iade işlemlerinin nasıl gerçekleştirileceğini açıklamaya çalışacağız.

            Anahtar Kelimeler

            İhracat, Özel Tüketim Vergisi, Yurt Dışındaki Müşteri, Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesi.

GİRİŞ

            2002 yılında yürürlüğe giren Özel Tüketim Vergisi kanunu ile yine aynı kanuna ekli cetvellerde yer alan malların teslimi ve ithali bir defaya mahsus olmak üzere özel tüketim vergisine tabidir. Söz konusu malların ihracata konu olması halinde ise, dolaylı vergilerin varış ülkesinde vergilenmesi prensibi uyarınca, vergiden arındırılması gerekmektedir. Buna göre ihraç edilen, malların bünyesinde bulunan özel tüketim vergisinin, iade işlemlerine ait prosedürler ve iade talebinde sunulacak belgeler bu çalışmamızın konusunu oluşturmaktadır.

I. Genel Düzenlemeler

ÖTVK’nın 5’inci maddesinin 2’nci fıkrasında, ihraç edilen malların alış faturaları ve benzeri belgeler üzerinde gösterilen ve beyan edilen ÖTV’nin ihracatçıya iade edileceği, iadeye ilişkin usul ve esasları belirleme konusunda Maliye Bakanlığı’nın yetkili olduğu hükme bağlanmıştır.

Söz konusu yetki hükmüne dayanarak, Maliye Bakanlığı, 1 Seri Numaralı ÖTV Genel Tebliği’nde aşağıdaki şekilde belirleme yapmıştır.

 

Ø  ÖTV uygulanan malların ihraç edilmesi halinde bu verginin iadesi, sadece ÖTV mükelleflerinden satın alınan mallar için söz konusudur. Bir başka deyimle, ihracatçının alış faturalarında (mal ithal edilmişse gümrük makbuzunda) gösterilen ve ihracatçının ödemiş olduğu ÖTV ihracatçıya iade edilecektir.  

Ø  ÖTV uygulanan safhadan sonraki satıcılardan alınan malların ihraç edilmesi halinde, alış belgelerinde görünmeyen ve malın fiyatına dahil edilmiş olan ÖTV iade edilmeyecektir.

Ø  ihracatta ÖTV iadesi, sadece ÖTV mükellefle­rinden vergi ödenerek satın alınan malların olduğu gibi ihraç edilmesi halinde söz konusu olabilecek, Örneğin beyaz eşya imalatçısından satın aldığı bulaşık makinelerini ihraç eden ihracatçı, ÖTV mükellefi olan bulaşık makinesi imalatçısına ödediği ÖTV'nin iadesini talep edebilecektir.

Ø  ÖTV ödenerek satın alınan malların imalatta kulla­nılması sonucu ortaya çıkan malın ihraç edilmesi halinde, imalatta kulla­nılan mal için ödenen ÖTV'nin iadesi mümkün olmayacaktır.

Ø  Yolcu beraberi ve bavul ticareti kapsamında yapılan teslimlere ilişkin yüklenilen vergi, iade kapsamında değildir.

 

Örnek: Tacir (D) ÖTVK’nın ekindeki (II) sayılı listedeki mallardan kayda ve tescile tabi olmayanların imalatı işini yapmaktadır. Adı geçen tacir, İran’a, 2008 yılının Eylül ayında söz konusu mallardan 1.000 adet  ihraç etmiştir. 

 

İhraç edilen mallar ÖTVK’nın 5’inci maddesi hükmü gereğince, ihracat istisnası uygulamasının konusunu oluşturacaktır. İhraç edilen mallar tacir (D) tarafından üretilmiş olduğundan bunların taşıdığı ÖTV yükü bulunmamaktadır. Dolayısıyla, ihraç edilen söz konusu mallar nedeniyle ihracatçıya iade edilecek ÖTV bulunmayacaktır. 

 

Örnek: Tacir (F) ÖTVK’nın ekindeki (II) sayılı listedeki mallardan kayda ve tescile tabi olanlarının imalatı işini yapmaktadır. Adı geçen tacir, Suriye’ye, 2008 yılının Ekim  ayında söz konusu mallardan 250 adet  ihraç etmiştir.

 

 İhraç edilen mallar ÖTVK’nın 5’inci maddesi hükmü gereğince, ihracat istisnası uygulamasının konusunu oluşturacaktır. 1 Seri Numaralı ÖTV Genel Tebliği’nin 5.1 bölümünde ise, konu biraz daha farklı biçimde sonuca kavuşturulmuştur. Söz konusu tebliğdeki açıklamalara göre, ÖTVK’ya ekli (II) sayılı listedeki kayıt ve tescile tabi olan araçlardan Türkiye’de kayıt ve tescil edilmemiş olanların ihracı halinde Türkiye’de ilk iktisap söz konusu olmayacağından, bu araçların ihracı ÖTV’nin konusuna girmemektedir ve dolayısıyla ÖTV doğmamaktadır. Bu açıklamalardan çıkan sonuç, bu işlemlerde ÖTV bakımından bir ihracat istisnasından söz edilemeyeceğidir.

 

Örnek: Tacir (G) ÖTVK’nın ekindeki (IV) sayılı listedeki malların ticaretini yapmaktadır. Adı geçen tacir, ÖTV ödeyerek imalatçısından satın aldığı  söz konusu mallardan bir kısmını Gürcistan’a ihraç etmiştir.

 

Örnekteki  malların ihracatında ÖTV yönünden ihracat istisnası uygulanacaktır. İhracı gerçekleşen mallara ait olarak alış faturasında hesaplanıp gösterilen ve tacir (G) tarafından ödenen ÖTV ihracatçıya iade edilecektir.

 

 Örnek: ÖTVK’nın ekindeki (IV) sayılı listedeki malların ticaretini yapan tacir (H) söz konusu malların toptancısından bir miktar mal almış ve aynı malları  aynı miktarda olmak üzere Bulgaristan’a ihraç etmiştir.

 

Örnekteki  malların ihracatında ÖTV yönünden ihracat istisnası uygulanacaktır. ÖTVK hükümleri gereğince, (IV) sayılı listedeki malların imalatçılar tarafından teslimi ÖTV’nin konusunu oluşturmaktadır. Bu bağlamda, ihraca konu olan malların ÖTV’ye tabi tutulduğu aşama, imalatçının toptancıya mal sattığı aşamadır. Dolayısıyla, ÖTV, toptancının alış faturasında hesaplanıp gösterilir, imalatçı tarafından beyan edilip vergi dairesine ödenir. Belirtilen hususlar nedeniyle, tacir (H)’nin toptancıdan aldığı malların teslimi aşamasında hesaplanan ve kendisi tarafından toptancıya ödenmiş ÖTV bulunmaz. Toptancının mal alırken imalatçıya ödemiş olduğu ÖTV’yi kısmen ya da tamamen fiyata ekleyerek tacir (H)’ye yansıtmış olması durumu değiştirmemektedir. Belirtilen bu hususlar nedeniyle, ihracatı gerçekleştirmiş olan tacir (H)’ye iade edilecek ÖTV bulunmayacaktır.

 

Örnek: İthalat, ihracat ve dahili ticaret işiyle uğraşmakta olan Selene A.Ş. Hollanda’dan ithal etmiş olduğu ÖTVK  eki (III) sayılı liste kapsamı  malları Rusya’ya ihraç etmiştir.

 

Örnekteki  malların ihracatında ÖTV yönünden ihracat istisnası uygulanacaktır. ÖTVK hükümleri gereğince, (III) sayılı listedeki malların ithalatı ÖTV’nin konusunu oluşturmaktadır. Bu bağlamda, ihraca konu olan malların ithalatında Selene A.Ş. tarafından gümrük idaresine ÖTV ödenmiş olacaktır. Adı geçen şirket, ödemiş olduğu ve gümrük makbuzunda gösterilen ÖTV’yi söz konusu ÖTV’nin ait olduğu malların ihracatında iade olarak talep edebilecektir. 

 

Örnek:[1] Irak’a elektrik ihraç eden bir firma idareye başvurarak ihraç edilen elektriğin üretiminde kullanılan  fuel-oilin alımında ödenen ÖTV’nin iadesini talep etmiştir.

 

 İhracatı yapılan elektrik ÖTVK’nın ekinde yer alan listede yer alan mallardan değildir. ÖTVK’nın 5’inci maddesinin 2’nci fıkrasında yazılı olan hüküm gereğince, ihraç edilen malların alış faturalarında ya da benzeri belgelerinde gösterilen ve beyan edilen ÖTV ihracatçıya iade edilir. Dolayısıyla, ihracata konu edilen elekriğin ÖTVK’nın 5’inci maddesinde yazılı ihracat istisnası kapsamında düşünülmesi ve söz konusu ihraç ürününün üretiminde kullanılan fuel-oilin alımında ödenen ÖTV’nin ihracatçıya iade edilmesi mümkün bulunmamaktadır.[2]       

 

Örnek: Isıtma Sistemleri Üreticisi ISÜ A.Ş. İsrail’e yağlı radyatör ihraç etmiştir. Adı geçen firma, bağlı bulunduğu vergi dairesine başvurarak, ihraç edilen yağlı radyatörlerin  üretiminde kullanılan ve o malların  bünyesinde ihracata konu olan yağın alımı sırasında ödenen ÖTV’nin iadesini talep etmiştir.

 

Yağlı radyatör, içinde bulunan sıvı yağı bir ısıtıcı düzenek (rezistans) ile ısıtmak suretiyle ürettiği ısıyı çevreye veren ve belli bir mahalli ısıtmaya yarayan, genellikle yerinde sabit olmayan bir elektrikli araçtır.[3] Tanımı böyle  yapılınca, söz konusu malın ÖTVK’nın eki (IV) sayılı listede 85.16 GTİP numarasıyla belirlenmiş mallar arasında yer alan “herhangi bir mahallin veya toprak ve benzeri yerlerin ısıtılmasına mahsus elektrikli cihazlar”dan olduğu anlaşılacaktır.  Bu cihazın ihracat teslimi ÖTV’den istisnadır. İhracata konu edilen söz konusu cihaz, yurt içinden ÖTV ödenerek satın alınmış bir cihazsa, söz konusu cihaza ait ÖTV’nin, alış belgelerinde ayrıca gösterilmiş olması koşuluyla ihracatçıya iadesi mümkündür.

 

İhracı yapılan ürün ise radyatördür. Radyatörün içinde yer alan yağ ise radyatörün ayrılmaz parçasını oluşturmaktadır. Bu nedenle, radyatörün üretiminde kullanılan ve radyatörün içinde yer alan yağın alımı  için ödenen ÖTV’nin ihracat istisnası uygulaması kapsamında ihracatçıya iadesi, ÖTVK’nın mevcut hükümleri çerçevesinde,   mümkün olmayacaktır.  

I.1.İhracatın Tevsiki

 

ÖTVK’nın 5’inci maddesinde hüküm altına alınmış koşullara uygun olarak yapılmış ihracat teslimlerinde teslimi gerçekleştiren tarafından düzenlenecek faturada ÖTV hesaplanıp gösterilmeyecektir. Dolayısıyla, hesaplanmayan ve faturada gösterilmeyen ÖTV’nin beyan edilip ödenmesi de söz konusu olmayacaktır.

 

Ancak, yapılan ve ihracat istisnasından yararlanan söz konusu ihracat tesliminin tevsiki de gerekecektir. 1 Seri Numaralı ÖTV Genel Tebliği’nin (5 Seri Numaralı ÖTV Genel Tebliği’nin[4] B/1 bölümüyle değiştirilmiş) 5.1.1. bölümünde,  ihraç konusu malların yurt dışına çıktığının, gümrük beyannamesinin aslının ya da ilgili gümrük idaresi, noter ya da YMM tarafından onaylı örneğinin, ihracatın gerçekleştiği dönemdeki ÖTV beyannamesine eklenmek suretiyle tevsik edileceği açıklanmıştır. Yine aynı tebliğde açıklanan diğer husus ise, ihraç edilen mallarla ilgili olarak KDV istisnası nedeniyle gümrük beyannamesinin KDV beyannamesine eklenmiş olması halinde, ÖTV beyanı için mükelleften ayrıca gümrük beyannamesi istenilmeyeceği, vergi dairesine ibraz edilen bu beyannamenin şef ve müdür yardımcısı tarafından onaylanan fotokopilerinin kullanılacağı yönünde açıklama getirilmiştir.

 

I.2. İade Talebinde Vergi Dairesine İbrazı Gereken Belgeler

 

1 Seri Numaralı ÖTV Genel Tebliği’nin 5.1.2 bölümünde ihraç edilen mallara ilişkin olarak ÖTV’nin iadesinin talep edilmesi halinde,  aşağıdaki belgelerin ihracatçının KDV yönünden bağlı olduğu vergi dairesine ibrazının gerekli olduğu açıklanmıştır:

 

·         İhracatçı adına düzenlenen ve üzerinde ÖTV’nin gösterildiği fatura veya benzeri belge,

·         ihraç edilen malların ithal edilmiş olması halinde, ithalatta düzenlenen gümrük beyannamesi ve verginin ödendiğini gösteren gümrük makbuzu,

·         İhraç edilen mala ait gümrük beyannamesi,

·         İhraç edilen mala ilişkin yurt dışındaki müşteri adına düzenlenen fatura,

 

1 Seri Numaralı ÖTV Genel Tebliği’nin Tebliği’nin (5 Seri Numaralı ÖTV Genel Tebliği’nin B/2 bölümüyle değiştirilmiş) 5.1.2. bölümünde yapılan açıklamalar uyarınca, yukarıdaki belgelerin asıllarının ya da onaylı örneklerinin vergi dairesine ibrazı gerekir. Yine aynı açıklamalar gereğince, söz konusu belgelerden,

·         gümrük beyannamesi ile gümrük makbuzlarının gümrük idaresi, noter ya da YMM tarafından,

·         diğer belgelerin, aslının aynı olduğuna dair bir şerh verilerek kaşe tatbiki ve imzalanması suretiyle firma yetkililerince,

 

onaylanmış olması gerekmektedir. 

 

Yukarıdaki belgelerin asılları veya gümrük beyannamesi ile güm­rük makbuzlarının ilgili gümrük idaresi, noter ya da YMM tarafından tasdikli örneği, diğer belgelerin ise aslının aynı olduğuna dair bir şerh verilerek kaşe tatbiki ve imzalanması suretiyle firma yetkililerince onaylı fotokopisi vergi dairesine ibraz edilecektir.Tüm iade hakkı doğuran işlemlerde olduğu gibi, ihracat istisna­sında iade olarak beyan edilen vergi için, mükellefin yazılı olarak talebi olmadığı sürece vergi dairesince re'sen iade işleminin yapılması mümkün değildir.

I.3.Vergi Dairesince Yapılacak İşlem

 

İhraç edilen mallara ait ÖTV’nin iadesinin talep edilmesi durumunda, vergi dairesince yapılacak işlemler, 1 Seri Numaralı ÖTV Genel Tebliği’nin 5.1.2 bölümünde aşağıdaki şekilde açıklanmıştır.

 

“Yukarıdaki alt bölümde belirtilen belgelerin vergi dairesine ibrazı üzerine, ilgili vergi dairesince ihraç edilen mala ait ÖTV’nin, mükellefi tarafından bağlı olduğu vergi dairesine (ithalatta gümrük idaresine) ödendiğinin teyidi alınacaktır. Bu tespitten sonra ihraç edilen mallara ait ÖTV, ihracat istisnasından doğan KDV iadeleri ile ilgili 84 Seri Numaralı KDV Genel Tebliği’nin (I.) bölümünde belirlenen genel esaslar çerçevesinde nakden veya mahsuben iade edilecektir. İhraç edilen mallarla ilgili olarak ÖTV’nin yanı sıra nakden veya mahsuben KDV iadesi de talep edilmesi halinde, yukarıda belirtilen belgelerden KDV iadesi için ibraz edilmiş olanlar mükelleften ayrıca istenilmeyecek, vergi dairesine ibraz edilen belgelerin şef ve müdür yardımcısı tarafından onaylı fotokopileri kullanılacaktır.”

 

Bilindiği gibi, 84 Seri Numaralı KDV Genel Tebliği’nde yer alan düzenlemeye göre;

  • Mahsup yoluyla iade talepleri,
  • Maliye Bakanlığı’nca belirlenen sınırı aşmayan nakden iade talepleri,
  • YMM tasdik raporuna dayalı nakden iade talepleri,

gerekli belgelerin tamamlanmış olması şartıyla inceleme raporu ve teminat aranılmaksızın yerine getirilmektedir. İadenin YMM tasdik raporu ile alınmak istenmesi halinde, ihracat istisnası için öngörülen limitler geçerli olacaktır. Böylece, ÖTV’ye tabi malların ihracatından doğan, 4.000 TL’ye kadar olan nakit iadeler ile kendisinin, ortaklarının, mal ve hizmet temin ettiği diğer mükelleflerin vergi borçlarına, ithalde alınan vergilerine ve SSK prim borçlarına mahsubunda sınırsız olarak inceleme raporu ve teminat aranmadan yerine getirilmektedir.

İhraç edilen mallarla ilgili olarak ÖTV’nin yanı sıra nakden veya mahsuben KDV iadesinin de talep edilmesi halinde, gerekli belgelerden KDV iadesi için ibraz edilmiş olanların mükelleften ayrıca istenilmemesi, vergi dairesince ibraz edilen bu belgelerin şef ve müdür yardımcısı tarafından onaylanan fotokopilerinin kullanılması uygun bulunmuştur. Böylece, KDV iadesi için ibraz edilen belgelerin, onaylı fotokopilerinin ÖTV iadesi için de kullanılmak suretiyle mükelleften istenmek yerine, mevcut onaylı belgeler kullanılarak mükelleflere kolaylık sağlanmıştır.

II. ÖTV İade Sistemine Dair Detay Açıklamalar[5]

II. 1. Malların İhraç Edilmesi

 

“Malların ihraç edilmesi”, yurt dışındaki bir müşteriye teslim edilen malların Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesi’nden çıkmasını anlatmaktadır. Buna göre, yurt dışındaki bir müşteriye teslim edilen ve Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesi’nden çıkan mallarla ilgili olarak ödenen ÖTV iade konusu yapılacaktır.

 

“Yurt dışındaki müşteri” ÖTVK’nın 5’inci maddesi hükmü uyarınca,  “ikametgahı, işyeri, kanuni ve iş merkezleri yurt dışında olan alıcılar ile yurt içinde bulunan bir işletmenin, yurt dışında faaliyet gösteren şubeleri” anlamına gelmektedir.

 

Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesi ise, GK’nın 2’nci maddesi hükmü gereğince, Türkiye Cumhuriyeti topraklarını, kara sularını, iç sularını ve hava sahasını kapsayan bölgedir.

 

Yukarıdaki hükümler gereğince, yurt dışında bulunmayan müşteriye teslim edilen ve/veya Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesi’nden çıkmayan mallara ilişkin ÖTV’nin iadesi söz konusu olmaz.

 

ÖTVK’nın 5’inci maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde, malın ihraç edilmeden önce yurt dışındaki alıcı adına hareket edenlere veya bizzat alıcıya işlenmek ya da herhangi bir şekilde değerlendirilmek üzere yurt içinde tesliminin ihracat sayılmayacağı hüküm altına alınmıştır. Bu hüküm gereğince, malın Türkiye Gümrük Bölgesi’nden çıkmadan önce,  yurt dışındaki alıcıya ya da bu alıcı adına hareket edenlere işlenmek ya da herhangi bir şekilde değerlendirilmek üzere teslim edildiği hallerde de, bu teslim ihracat sayılmadığı için, ÖTV’nin iadesi söz konusu olmayacaktır.

 

II.2. Serbest Bölgelerdeki Müşterilere Mal Teslim Edilmesi 

 

GK’nın 152’nci maddesi hükmüne göre, serbest bölgeler, Türkiye Gümrük Bölgesi’nin parçaları olmakla beraber,

 

·  serbest dolaşımda olmayan eşyanın herhangi bir gümrük rejimine tabi tutulmaksızın ve serbest dolaşıma sokulmaksızın, gümrük mevzuatında öngörülen haller dışında kullanılmamak ya da tüketilmemek kaydıyla konulduğu, ithalat vergileri ile ticaret politikası önlemlerinin uygulanması bakımından, Türkiye Gümrük Bölgesi dışında olduğu kabul edilen,

·  serbest dolaşımdaki eşyanın, bir serbest bölgeye konulması nedeniyle normal olarak eşyanın ihracına bağlı olanaklardan yararlandığı,

 

Yerlerdir. Tanımın da belirttiği üzere, serbest bölgeler ithalat vergileri ile ticaret politikası önlemlerinin uygulanması bakımından, Türkiye Gümrük Bölgesi dışında sayılır. Bunun dışındaki uygulamaların tamamı bakımından, aynı bölgeler, Türkiye Gümrük Bölgesi içindedir. Serbest bölgedeki müşteriler de aynı gerekçeyle Türkiye Gümrük Bölgesi ya da Türkiye içindeki müşterilerdir.   

 

Bu açıklamalar uyarınca, serbest bölgelerdeki müşterilere teslim edilen mallara ilişkin ÖTV’nin de, mal serbest bölgeye gitsin ya da gitmesin, iadesi mümkün değildir. 

 

II.3.Yurt Dışındaki Bürolara, Temsilciliklere Mal Gönderilmesi

 

1 Seri Numaralı ÖTV Genel Tebliği’nin 5.1.1. bölümünde, ÖTV kapsamına giren malları[6] imal ya da inşa edenlerin, sözü edilen malları yurt dışındaki bürolarına, temsilciliklerine, acentelerine ya da benzeri kuruluşlarına buralarda kullanılmak ya da satılmak üzere tesliminde de ihracat istisnasından yararlanılacağı açıklanmıştır.  Bu açıklama, ÖTVK’nın, yurt içinde bulunan bir işletmenin yurt dışında faaliyet gösteren şubelerini “yurt dışındaki müşteri” sayan 5/1-a maddesi hükmünden gelmektedir. Dolayısıyla, bu şekilde Türkiye Gümrük Bölgesi dışına çıkarılan mallar da “ihraç edilen mal” sayılacak ve bu mallara ilişkin olarak ihracatçının ödediği ÖTV iade konusu yapılacaktır.

 

II.4. Yabancı Taşıma Araçlarına Yapılan Teslimler

 

1 Seri Numaralı ÖTV Genel Tebliği’nin 5.1.1. bölümünde, 

 

·      yabancı bayraklı gemilere,

·      yabancı hava yolu firmalarının hava taşıma araçlarına,

·      uluslararası sefer yapan yerli deniz ve hava taşıma araçlarına,

 

Yapılan teslimlerin ihracat teslimi olarak değerlendirileceği açıklanmıştır.  Dolayısıyla, bu sayılan araçlara teslim edilen mallara ilişkin olarak malları teslim edenin ödemiş olduğu ÖTV’nin iade olarak alınması mümkün olacaktır.

 

Bunun için, söz konusu teslimlerin ihracata ilişkin olarak düzenlenen gümrük beyannamesi kapsamında yapılmış olması gerektiği düşünülmektedir. Bu gereklilik, 1 ve 5 Seri Numaralı Özel Tüketim Vergisi Genel tebliğlerinin, sırasıyla,  5.1.2.. ve (B) bölümünde yer alan açıklamalardan gelmektedir.       

 

II.5. Antrepolara Mal Teslim Edilmesi

 

Antrepolar Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesi içinde olan yerlerdir. Dolayısıyla, antrepoya ya da antrepo işleticisine yapılan teslimler ihracat sayılmaz. Eski adıyla gümrük hattı dışı eşya satış mağazalarına, yeni adıyla gümrüksüz satış mağazalarına yapılan teslimler için de aynı açıklama geçerlidir.

 

Bu açıklamalar uyarınca, ÖTV ödenerek satın alınan malların antrepoya ya da antrepo işleticisine tesliminde ÖTV iadesi yapılmayacaktır. 

 

II.6. ÖTV’nin Alış Faturaları ve Benzeri Belgeler Üzerinde Gösterilmesi

İhraç edilen mallarla ilgili olarak, iade olarak alınabilecek ÖTV, ihraç edilen malın alışına ilişkin faturalar ve benzeri belgeler üzerinde gösterilen ÖTV’dir. ÖTV’nin,  ihraç edilen malın alışına ilişkin faturalar ve benzeri belgeler üzerinde gösterilmesi ise, söz konusu malın ÖTV uygulanan aşamadan alınmasına bağlıdır. Dolaysıyla, 1 Seri Numaralı Özel Tüketim Vergisi Tebliği’nin 5.1.2.. bölümünde de açıklandığı üzere, yalnızca, ÖTV uygulanan aşamadan, başka deyimle, ÖTV mükelleflerinden ÖTV ödenerek satın alınan malların ihracında, ÖTV iadesi gündeme gelecektir.

Yine, 1 Seri Numaralı Özel Tüketim Vergisi Tebliği’nin 5.1.2.. bölümünde yer alan açıklama gereğince, ÖTV uygulanan aşamadan sonraki satıcılardan alınan malların ihraç edilmesi durumunda, alış belgelerinde görünmeyen ÖTV’nin iadesi mümkün değildir.

II.7. ÖTV’nin Beyan Edilmiş Olması

ÖTVK’nın 5’inci maddesinin 2’nci fıkrasında yer alan hüküm gereğince, ihraç edilen malların alışında ödenen ÖTV’nin iade konusu olması için, hesaplanan ve alıcıdan nakten ya da hesaben tahsil edilen ÖTV’nin mükelleflerce beyan edilmiş olması gerekmektedir.

1 Seri Numaralı Özel Tüketim Vergisi Tebliği’nin 5.1.2. bölümünün son paragrafında yapılan açıklamalardan, beyan edilen söz konusu verginin ödenmiş olması koşulunun da arandığı anlaşılmaktadır.

II.8. ÖTV Ödenerek İthal Edilen Malların İhracında İade

 

1 Seri Numaralı Özel Tüketim Vergisi Tebliği’nin 5.1.2. bölümünde yer alan açıklama gereğince, ÖTV ödenerek ithal edilen malların ithalatçısı tarafından ihraç edilmesi durumunda gümrük idaresine ödenen ÖTV ithalatçı-ihracatçıya iade edilebilecektir.

 

Yine aynı tebliğdeki açıklamaya göre, ÖTV’yi gümrüğe ödeyen ithalatçıdan satın alınan malların ihraç edilmesi halinde ise ÖTV’nin iadesi söz konusu olmayacaktır.

 

II.9. Malların Aynen İhraç Edilmesi Zorunluluğu

 

ÖTV ödenerek satın alınan ya da ithal edilen mallar ihraç edildiğinde, ödenen ÖTV’nin iadesi, söz konusu malların aynen (başka bir mala dönüşmeden) ihraç edilmesi durumunda mümkündür.  

 

GİB tarafından verilen 29/07/2009 tarihli ve B.07.1.GİB.0.52/5200.05 sayılı özelgede bu yönde bir görüş ortaya konulmuştur.[7] [8] 

 

II.10. İbraz Edilecek Belgeler

 

i- ÖTV’nin Ödendiğini Gösterir Belge

 

ÖTV’nin ödendiğini gösterir aşağıdaki belgelerin iade talebinin yapıldığı vergi dairesine ibraz edilmesi gerekir:

 

·  İhraç edilen malın alışında ihracatçı adına düzenlenen ve üzerinde ÖTV’nin gösterildiği faturanın veya benzeri belgenin firma yetkilerince onaylanmış (aslının aynı olduğuna dair şerh içeren, kaşeli ve imzalı) örneği.

·  İhraç edilen malların ithal edilmiş olması durumunda, ithalatta düzenlenen gümrük beyannamesi ve verginin ödendiğini gösteren gümrük makbuzu (aslı ya da gümrük idaresi, noter ya da YMM tarafından tasdikli örneği).

·   14 Seri numaralı Genel Tebliğ’de yer verildiği biçimde, ÖTV ödeme belgesinin mükellef veya alıcı tarafından kaybedilmesi halinde, ÖTV beyanında bulunan mükellef bu durumu belirten bir dilekçe ile belgeyi düzenleyen vergi dairesine başvuracaktır. İlgili vergi dairesi, ÖTV ödeme belgesinin tarihi ve sayısı ile belgedeki satıcı, alıcı ve araca ait diğer bilgilerin yer aldığı bir yazı verecek, bu yazı kayıt ve tescil işleminde ÖTV ödeme belgesi olarak kabul edilecektir.

 

ii-İhracata İlişkin Belgeler

 

Vergi dairesine malın ihraç edildiğine dair aşağıdaki belgelerin ibraz edilmesi gerekir: 

 

·  İhraç edilen mala ait gümrük beyannamesi (aslı ya da gümrük idaresi, noter ya da YMM tarafından tasdikli örneği).

·  İhraç edilen mala ilişkin olarak yurt dışındaki müşteri adına düzenlenen faturanın firma yetkilerince onaylanmış (aslının aynı olduğuna dair şerh içeren, kaşeli ve imzalı) örneği.

 

Yukarıdaki belgelerden, ihraç edilen mala ait gümrük beyannamesinin (aslı ya da gümrük idaresi, noter ya da YMM tarafından tasdikli örneğinin) ihracatın gerçekleştiği dönemdeki ÖTV beyannamesine eklenmesi ve ihracatın gerçekleştiğinin bu şekilde belgelenmesi gerekir.

 

II.11. ÖTV İadesi Alınan Malın Geri Gelmesi

ÖTVK’nın 7’nci maddesinin birinci fıkrasının 6’ncı bendinde GK’nın   geri gelen eşyaya ilişkin hükümleri kapsamında gümrük vergisinden muaf veya müstesna olan eşyanın ithalinin ÖTV’den istisna olduğu belirtildikten sonra, ÖTVK’nın 5’inci maddesinde düzenlenen ihracat istisnası uygulamasından yararlanılarak ihraç edilen, GK’nın 168, 169 ve 170’inci maddelerinde belirtildiği şekilde geri gelen eşyanın ithalat istisnasından faydalanabilmesi için, bu eşyayla ilgili olarak ihracat istisnasından  faydalanılan tutarın gümrük idaresine ödenmesinin veya bu miktar kadar teminat gösterilmesinin şart olduğu hüküm altına alınmıştır.

İhraç edilen mallara ilişkin olarak ödenen ÖTV’nin iadesine ilişkin hükümler ÖTVK’nın 5’inci maddesinde yer almaktadır. Dolayısıyla, ihracat nedeniyle ÖTV’nin iade olarak alındığı durumlarda da, ihracattan sonra geri gelen malların ÖTV yönünden tabi tutulacağı işlemin ÖTVK’nın yukarıda değinilen 7’nci maddesinin birinci fıkrasının 6’ncı bendinde yer alan hükümlere göre saptanması gerekir. Söz konusu hükümler içinde geçen “ihracat istisnasından faydalanılan tutar”  ifadesi de, iade alınan ÖTV tutarını anlatacaktır.

 

1 Seri Numaralı Özel Tüketim Vergisi Genel Tebliği’nin 5.1.3. bölümünde yer alan açıklamalar da, konunun bu yönde değerlendirildiğini ortaya koymaktadır. Söz konusu tebliğin belirtilen bölümünde yapılan açıklamalara göre,   (…) ihracatçıların ÖTV iadesinden yararlandığı ihracat işlemine konu malların (…) geri gelmesi halinde, gümrük idaresince geri gelen mallar için ithalatın yapıldığı tarih itibariyle ÖTV uygulanacaktır; bu nedenle, geri gelen mallar için gümrük idaresi, ihracatçının ÖTV iadesinden (…) yararlanıp yararlanmadığını ihracatçının bağlı olduğu vergi dairesinden soracak ve buna göre işlem yapacaktır.

II.3. İade Sistematiği

İhraca konu malın bünyesinde yer alan ÖTV, katma değer vergisi  84 numaralı tebliğ hükmüleri uyarınca; 

*İnceleme Raporu ve Teminat Aranmaksızın İade

* Teminat Karşılığı İade

* Vergi İnceleme Raporu ile İade edilebilecektir.

SONUÇ

            Çalışmada, ihraç edilen malların bünyesinde yer alan özel tüketim vergisinin iade edilip edilemeyeceği, iade edilecek ise hangi prosedürlere tabi olduğu kanun hükümleri ve tebliğlerde yer alan açıklamalar esas alınmak suretiyle açıklanmaya çalışılmıştır.  

 

Y.M.M

ALİ HAYDAR YILDIRIM

SPK BAĞIMSIZ DENETÇİ 

K A Y N A K Ç A

 

 

-21/10/2003 tarihli ve B.07.GEL.0.59/5921-164/4535 sayılı özelgede http://www.gib.gov.tr/index.php?id=1028, Erişim: 07/10/2008.

 

- “Gümrük Tarife Cetveli İzahnamesi”nin 85 ila 97’nci fasıllara ait olan IV numaralı cildinin 1662’nci sayfasında yer alan tanımlamaya dayanarak yapılmıştır.

-  5 Seri Numaralı ÖTV Genel Tebliği ,22/12/2003 tarihli ve 25324 (mükerrer) sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. 

 

-          YERCİ, Cahit, Vergi Sorunları Dergisi, Şubat, 2011

 

-          http://www.gib.gov.tr, Erişim: 05/01/2010.



[1] Maliye Bakanlığı GİB’nce verilen 21/10/2003 tarihli ve B.07.GEL.0.59/5921-164/4535 sayılı özelgede konu edilen olay, http://www.gib.gov.tr/index.php?id=1028, Erişim: 07/10/2008.

[2] Maliye Bakanlığı GİB’nün 21/10/2003 tarihli ve B.07.GEL.0.59/5921-164/4535 sayılı özelgeyle Örnekteki  talebe verdiği yanıt. http://www.gib.gov.tr/index.php?id=1028, Erişim: 07/10/2008.

[3] Tanım, Başbakanlık, Gümrük Müsteşarlığı, Gümrükler Genel Müdürlüğü’nce hazırlanan “Gümrük Tarife Cetveli İzahnamesi”nin 85 ila 97’nci fasıllara ait olan IV numaralı cildinin 1662’nci sayfasında yer alan tanımlamaya dayanarak yapılmıştır.

[4]22/12/2003 tarihli ve 25324 (mükerrer) sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. 

 

[5] Cahit YERCİ’nin Vergi Sorunları Dergisinde yayımlanan makalesinden faydalanılmıştır.

[6] ÖTV kapsamına mallar değil, ÖTVK’nın ekindeki listelerde yer alan malların belli kişiler tarafından belli işlemlere tabi tutulması girmektedir. 

[7] http://www.gib.gov.tr, Erişim: 05/01/2010.

[8] Söz konusu özelge, gümrük idaresine ÖTV ödenerek ithal edilen ÖTVK eki (IV) sayılı listede bulunan pırlantanın mücevherat imalinde kullanılması suretiyle üretilen mücevheratın ihraç edildiği bir duruma yanıt vermektedir. Pırlantanın yurt içinden ÖTV ödenerek satın alındığı durumda da, özelgede verilen görüşün geçerli olması gerektiği düşünülmektedir.